نگاهی به بخش نشر مكتوب نمايشگاه قرآن

کدام لذت‌بخش‌تر است، قرائت قرآن 5 هزار تومانی یا 5 هزار دلاری؟

تنوع و تحول، ويژگی بخش مكتوب بيست‌ويكمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن كريم است، تنوعی كه نشان از پويايی دارد؛ اما در اين ميان قيمت قرآن‌هايی كه به نمايش و فروش گذاشته شده است، موضوع ديگری است كه نياز به تامل دارد.

قرآن نفیسبه گزارش «نماینده» به نقل از ایکنا، انتهای شبستان اصلی مصلای تهران، محل حضور 200 ناشر با 18 هزار جلد کتاب مزین به موضوعات دینی و قرآنی با سه بخش ویژه امیرالمؤمنین(ع)، سبک زندگی اسلامی و تازه‌های علوم قرآنی، شاید بیشترین تلاش جامعه نشر قرآنی برای نمایش دستاوردهای خود باشد.

آغاز این بخش کودکانه است؛ تصاویری زیبا، رنگین، بچه‌گانه، دخترانی با چادرهای گل‌گلی و پسرانی در حال وضو و نماز. از لوازم‌التحریر گرفته تا دفتر نقاشی، رنگ‌آمیزی، یادداشت، داستان، قصه‌های قرآنی و لوح‌های فشرده با آهنگ‌هایی که اصولاً باید اسلامی باشد.

این بخش را که با سال قبل مقایسه کنی، کتاب‌ها بیشتر و نگاه‌ها تخصصی‌تر شده، داستان‌ها جذاب‌تر شده و این امید را به بیننده می‌دهد که شاید بتوان در مقابل سیل عظیم داستان‌های اقتباسی نخ‌نما و به شدت تکراری سفید‌برفی، سیندرلا، هفت‌کوتوله، 101 سگ خال‌دار و … امیدی به رقابت و جلب مخاطب داشت.

تصویرسازی و کیفیت چاپ و نشر بخش مکتوب ویژه کودکان نیز بسیار بهتر شده، به نحوی که در مقابل چاپ‌های پرزرق و برق تصاویر «باربی»، حرف‌هایی برای گفتن دارد؛ اگر‌چه به شدت باید مراقب بود تصاویر دختربچه‌ها و پسربچه‌های ایرانی فقط شبیه خودشان باشد، نه شبیه هیچ الگوی خارجی دیگری.

کم‌کم که از این بخش عبور می‌کنی، موضوعات جدی‌تر می‌شود. کتاب‌ها پر‌ورق‌تر و سنگین‌تر و فهم آنچه نوشته شده به مراتب‌سخت‌تر و مسئولیت‌برانگیزتر؛ معرفی بزرگان دین، علما، روحانیون، حالات عرفانی و تجربیات ملکوتی آنها، ابعاد ناشناخته و شناخته شده علمای معاصر و گذشته.

اما از نکات تأمل‌برانگیز بخش نشر مکتوب، پویایی و نوآوری در آثار هر ساله این بخش است، اگر چه همچنان در برخی از مسائل غفلت وجود دارد. توجه به موضوع سبک زندگی، نگاه تخصصی‌تر به مقوله ارتباط اجتماع و مسائل دینی به صورت جزئی، ارائه راه‌کارهای عملی برای دخالت دادن دین در زندگی فردی و اجتماعی؛ اما کتابی درباره سؤال‌های جوانان کنونی با محوریت حجاب، چرایی آن و پاسخ‌های منطقی و درخور اعتنا به چنین سؤال‌هایی در میان آثار نمایشگاه مشاهده نمی‌شود.

روش‌های معرفی صحیح اسلام به نسلی که با گذشته متفاوت است، پس راه‌حل‌ها و روش‌های متفاوتی نیز برای معرفی دین به آنها باید ارائه شود، نسلی که هر روز با هزاران دلیل برای نفی حجاب، عفاف، حضور اجتماعی و سیاسی دین در عرصه کشور و … مواجه است و هر روز ده‌ها و صدها خواننده مورد علاقه وی از شیطان و عرفان‌های مختص به آن می‌گویند و … موضوعاتی بود که ای کاش در بخش نشر مکتوب کتابی می‌شد برای آن یافت.

از این بخش هم که بگذری می‌رسی به یک نمایشگاه کامل از زیباترین قرآن‌هایی که تاکنون دیده‌ای. از کوچک‌ترین قرآن ممکن تا قرآن‌هایی برای دیدن و نه خواندن. قرآنی به خط کوفی که نسخه‌برداری عینی از روی یک نسخه خطی قدیمی است و فقط مجموعه‌داران و خط‌‌شناسان به دنبال خرید آن هستند و عملاً به دلیل خط قدیمی آن نمی‌توان آن را خواند.

قر‌آن‌هایی با جلد چوبی و بسیار سنگین، جلد‌های لاکی سنتی، قرآن‌های معمولی با قیمت‌های مناسب و قرآن‌هایی که با قیمت دلار قیمت‌شان بالا و پایین می‌شود. قرآنی به شکل کعبه که در کشور ترکیه چاپ شده و چاپ آن نیز محدود بوده و قرار هم نیست که دیگر تجدید چاپ شود.

قیمت‌های قرآن‌های عرضه شده در نمایشگاه نسبت به سال گذشته افزایش داشته، اما این افزایش بیش از همه در قرآن‌های نفیس مشاهده می‌شود. مثلاً قرآنی که سال گذشته دو هزار و 700 دلار بود در سال جاری حدود پنج هزار دلار قیمت‌گذاری شده است. غرفه‌دارانی که این نوع از قرآن‌ها را عرضه کرده‌اند، در پاسخ به این سؤال که معمولاً این قرآ‌ن‌ها بسیار گران توسط چه کسانی خریداری می‌شوند، پاسخ دادند: توسط مجموعه‌داران خصوصی، برای مراسم‌هایی مانند عقد یا هدیه‌های ویژه!!! اما آیا لذت خواندن قرآن پنج ‌هزار دلاری با قرآن پنج هزار تومانی فرق می‌کند؛ اگر قرار است به قرآن عمل شود، چه؟

قرآ‌ن‌هایی که تنوع آنها از جلد تمام چرم اصل گرفته به جلدهای کاغذی می‌رسد و چاپ‌های متنوع که از چاپ در چاپخانه‌های کشورمان تا چاپ در کشورهای ترکیه، لبنان و آلمان را در بر می‌گیرد.

غرفه‌هایی که به فروش قرآن در نمایشگاه بین‌المللی قرآن اقدام کرده‌اند، هر کدام به نحوی تلاش کرده‌اند چینشی زیبا به قرآن‌ها بدهند و بر جذابیت غرفه خود بیفزایند. آنها را استوانه‌ای بر روی هم چیده‌اند، برخی را باز و برخی را بسته عرضه کرده‌اند و در این میان همچنان عرضه قلم‌های قرآنی خودنمایی می‌کند.

50  ناشر خارجی از کشورهای لبنان، عراق، سوریه، ترکیه، مصر و اردن نیز در نمایشگاه قرآن حضور دارند و هر کدام نیز تلاش کرده‌اند بهترین‌های خود را به نمایشگاه بیاورند، اما این بهترین‌ها مسلماً مناسب‌ترین قیمت‌ها را در پی ندارد. اما زیبایی قرآن‌هایی که عرضه کرده‌اند ارزش دیدن دارد.

در یکی از غرفه‌های بخش نشر قرآنی را دیدم که با طلا نگارش شده بود و وقتی بر روی آن دست می‌کشیدی، خاک طلا بر روی دستت باقی می‌ماند، قرآنی منتشر شده بر روی کاغذ اسکناس پوند انگلیس، قرآنی با کیفیت بسیار بالا که حتی می‌توانستی 180 درجه آن را تا بزنی بدون اینکه شیرازه آن از هم بپاشد؛ قرآنی با عنوان مصحف شریف که طی 29 سال هر بخش آن از یک کتاب خطی انتخاب و متشکل از خط 180 کاتب بود و حتی می‌توانستی سیر خط در کتابت قرآن را با ورزق زدن آن مشاهده کنی و … .

اما شنیدن و خواندن کی بود مانند دیدن.

اگر بگوییم هنر کتابت قرآن مختص ایرانیان است، شاید سخنی به گزافه نباشد و این هنر است که باید هر روز پویاتر و به روزتر مانند گذشته در جهان بدرخشد، اما با چاپ قرآن در لبنان و آلمان و سایر کشورها یقیناً نمی‌توان به این درخشندگی رسید.

بخش نشر مکتوب نمایشگاه قرآن از بخش‌های پویای این نمایشگاه محسوب می‌شود؛ چرا که همه ساله جدید‌ترین کتاب‌ها با محتوای دینی در این بخش عرضه می‌شوند، اما باید نگاهی اجمالی به این بخش داشت؛ ناشران باید به دقت تمام کتاب‌های منتشر شده را بررسی و برای پاسخ‌گویی به نیازهای در حال تغییر جامعه، به تألیف و انتشار کتاب‌های جدید با موضوعات روز اقدام کنند و ایستایی در چنین نگاهی ویژگی است که باید با آن مقابله کرد.