به گزارش نماینده، گرچه این روزها نام «عمان» به عنوان مقر مذاکرات آتی بر سر زبان ها افتاده اما مسقط پیش از این ها هم پل ارتباطی ایران و غرب بوده و حتی میان ایران و کشورهای عربی منطقه نیز میانجیگری کرده است. همه از نقش آفرینی این کشور در آزادی اتباع ایرانی در غرب و آزادی اتباع امریکایی در ایران مطلعند اما حسین نوش آبادی سفیر پیشین ایران در مسقط از نقش عمان در ایجاد ارتباط میان ایران و کشورهای عربی منطقه در مسائلی چون رفع فشار از شیعیان در بحرین و یمن نیز خبر می دهد. خبری که فراتر از خبرسازی های رسانه های غربی درباره مذاکرات محرمانه ایران و امریکا در عمان است.
آنچه در ادامه می خوانید گفتگوی «ایران» با سفیر پیشین ایران در عمان درباره اهمیت و نقش این کشور در حل مسائل منطقه و دلیل میزبانی اش برای مذاکرات هسته ای آتی است.
از زمانی که اعلام شد این دور از مذاکرات هسته ای در عمان برگزار می شود، گمانه زنی های بسیاری درباره اینکه مذاکرات در عمان چه مزیت هایی دارد، مطرح شد. شما که سفیر سابق ایران در این کشور بودید، ویژگی های منحصر به فرد عمان برای مقر مذاکرات را چه می دانید؟
عمان از کشورهای شناخته شده برای غرب و ایران است که سیاستش در عرصه دیپلماسی، رفع تنش و تلاش برای ثبات منطقه و خلیج فارس و کمک به صلح و ثبات بوده و هست.
اساساً سیاست خارجی این کشور بر ایجاد همبستگی، صلح و ثبات بین کشورهای اسلامی از یک سو و کشورهای فرا منطقه ای از سوی دیگر است. به دلیل همین ظرفیت و اعتمادی که غرب و کشورهای منطقه به عمان دارند، این کشور همواره تلاش کرده که روابط ما با غرب رو به جلو باشد و مناقشات و اختلافات فی ما بین به حداقل برسد.
از سوی دیگر غربی ها هم می دانند که رابطه ما با عمان سازنده و خوب است و از این فرصت برای جلب نظر ما استفاده کردند. مضاف بر اینکه خود آنها هم به عمان اعتماد دارند. چون عمان کشوری است که به دنبال سوء استفاده و فرصت طلبی نیست.
البته برایشان مهم است که نقش موثر و سازنده ای در این برهه داشته باشند و به عنوان یک میانجی و واسطه برای کاهش فاصله ها وارد عمل شوند. عمان همواره در پی آن بوده که ما با غرب بدون واسطه حرف بزنیم و مشکلات طرفین را رفع کنیم. عمان می داند ما با غرب و اروپا در برخی مسائل اختلاف اساسی داریم و ممکن است در دور بعدی مذاکرات کار سخت تر باشد، اما نمی خواهد این مذاکرات به بن بست برسد.
با این تفاسیر، برگزاری مذاکرات هسته ای در عمان، برای خود این کشور هم حائز اهمیت است و بر اعتبار جهانی آن می افزاید.
دقیقاً همین طور است. این مذاکرات فرصت خوبی برای آن است که عمان خودش را به عنوان یک کشور «میانجی» در جهان معرفی کند. چرا که هم اعتماد ایران و غرب به خودش را ارتقا می دهد و هم نقشی فراتر از حل چالش های منطقه ای، در سطحی بین المللی برای خود دست و پا می کند. به این ترتیب علاوه بر نقشی که در حوزه خلیج فارس دارد، یک وجهه بین المللی و جهانی هم می یابد.
البته ما هم از میزبانی عمان راضی هستیم چون این کشور بی حاشیه است و سطح روابط مان با آنها در حوزه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و… خوب و رو به رشد است. من که شخصاً خوشحال شدم عمان، این نقش را پذیرفت. چون زمانی که سفیر ایران در عمان بودم، این کشور در تبادل زندانیان و… مشاوره های خوبی به ما می داد و خیلی وقت ها حامل پیام های ما و غرب بوده و در این انتقال پیام، امانتدار خوبی هم بود.
به طور کلی مذاکرات در عمان، فرصت خوبی برای هر سه طرف ایران، غرب و عمان برای رسیدن به نتیجه مثبت و حل اختلافات است.
به دوره حضورتان در عمان اشاره کردید، مشخصاً این کشور در چه مقاطعی توانسته بخوبی به ایفای نقش میانجی بین ایران و غرب بپردازد؟
اوج میانجیگری و وساطت عمانی ها را در آزادی چند تن از اتباع ایرانی در اروپا و امریکا همچون آقایان مجتبی عطاردی، نصرالله تاجیک و خانم شهرزاد میرقلی خانی شاهد بودیم. همچنین با میانجیگری عمان، سه کوهنورد مظنون به جاسوسی با قرار وثیقه آزاد شدند. در آن مقطع عمان بخوبی نقش میانجیگری را ایفا کرد.
این کشور بعضاً ناقل پیام ما و غرب به یکدیگر بوده و ما به عنوان کشور دوست، به آنها اعتماد داشته و داریم. کما اینکه در حال حاضر نیز در مورد مسائل کشورهای بحرین و یمن با آنها مشورت و رایزنی می کنیم.
برای کاهش فشار روی شیعیان در بحرین و رفع تنش ها در این کشور از طریق عمانی ها وارد عمل شده ایم. پیش از این نیز درباره سوریه عمان نقش بی طرفانه ای ایفا کرد و اگرچه برخی کشورهای عرب منطقه سفرای شان را از سوریه فراخواندند اما عمان مواضع معتدلی داشت.
منظورتان این است که از طریق عمان برای روسای کشورهای بحرین و یمن، پیام هایی از سوی ایران ارسال شده است؟
این موضوع جدیدی نیست. پیش از این هم در مذاکراتی که مسئولان کشور ما با عمان داشتند پیام هایی برای کشورهای عربی در حوزه خلیج فارس ارسال شده است. کما اینکه درباره مسائل عراق، سوریه بحرین و یمن همواره با عمان مشورت هایی داشته ایم. چون عمان، صادق و امین است و به حل مشکلات علاقه نشان می دهد. اگر هم ضرورتی احساس شده و لازم بوده پیام هایی هم از جانب ایران و از کانال عمان رسانده ایم.
سلطان قابوس شخصاً به جمهوری اسلامی علاقه مند است و معتقد است که ایران کشوری قدرتمند، صلح دوست و حافظ امنیت منطقه است. بر خلاف برخی کشورهای عربی منطقه که دنبال ایران هراسی و شیعه هراسی هستند.
گاهی رسانه های غربی از عمان به عنوان محلی برای مذاکرات محرمانه ایران و غرب، بویژه امریکا یاد می کنند. این موضوع چقدر صحت دارد؟
در مقطعی که من سفیر بودم مذاکره محرمانه و مستقیمی میان مقامات ایرانی و امریکایی در سطحی که هم اکنون در مذاکرات هسته ای شاهد آن هستیم، وجود نداشت. در حال حاضر هم بعید می دانم که تا قبل از مذاکرات هسته ای آتی، مذاکره محرمانه ای در این کشور داشته باشیم.
اما عمانی ها در انتقال و بیان مسائل و ارائه پیشنهادات و انتقال پیام های کتبی و شفاهی میان دو طرف نقش داشتند.
عمان این نقش را برای تامین صلح در منطقه ایفا می کند. چون بر این باور است که هرچه رابطه ما با غرب بهتر باشد و تنش ها به حداقل برسد، خلیج فارس، تنگه هرمز و کل منطقه نیز از این آرامش و ثبات نفع می برند. برخلاف برخی کشورهای عربی منطقه که این اختلافات را به نفع خود می دانند.
باید یادآور شوم که انتخاب عمان، به عنوان مقر مذاکرات، یک تصادف نیست، بلکه یک فرآیند است. چون با جلب اعتماد همه طرفین به اینجا رسیده است.
در دولت قبل هم خیلی علاقه مند بودند که کشورشان میزبان مذاکرات باشد اما به دلایلی همچون مخالفت غربی ها چنین نشد و گرنه ما موافق بودیم. شاید هم چون مذاکره کنندگان ما یک دور برای مذاکرات به امریکا رفتند، این بار طرف های مذاکره خواسته اند تا در نزدیکترین نقطه به کشور ما مذاکرات را ادامه دهند.
برای همین کشوری را به عنوان میزبان پذیرفته اند که هم نزدیکی جغرافیایی با ما دارد و هم همگرایی فرهنگی و دینی میان ایران و عمان وجود دارد. البته شاید در مقطع کنونی این ضرورت بیشتر احساس می شد که عمان میزبان مذاکرات هسته ای باشد، چون گره هایی ایجاد شده که شاید در عمان بتوان آنها را حل و فصل کرد و مذاکرات ادامه یابد. چون عمان نگران به بن بست رسیدن مذاکرات هسته ای است.
در دولت قبل هم مقر مذاکرات از استانبول تا آلماتی و… متفاوت بود ولی گشایش خاصی در روند مذاکره حاصل نشد. بر چه اساسی فکر می کنید که گره مذاکرات در مسقط گشوده خواهد شد؟
به نظرم عمان به دلیل اعتقادش در به نتیجه رساندن مذاکرات هسته ای ایران، با رایزنی ها و نقشی که ایفا می کند، هم میزبان مذاکرات است و هم کمک کننده به روند آن تا برخی اختلافات کاهش یابد. عمان کوشیده تا ایران و امریکا رودر رو مذاکره کنند. الان هم احساس می کند نقش میانجی عینی تری می تواند در مذاکرات ما بیابد. گرچه ممکن است این رویکرد عمان به مذاق کشورهای عربی خوش نیاید اما عمان به دنبال نقش بین المللی میانجی برای خودش است تا اثر جهانی در روابط بین المللی بیابد.
به عنوان آخرین سوال، افق مذاکرات هسته ای ایران را چگونه می بینید؟
با این اتفاق خوش {انتخاب عمان به عنوان میزبان مذاکرات} به نتیجه بخش بودن مذاکرات خوشبینم. به نظر نمی رسد با نقش فعالانه ای که عمان ایفا خواهد کرد، مذاکراتمان به بن بست برسد یا متوقف شود.
