زندگینامه و کتابشناسی مرحوم «محمود استاد محمد»

خالق «دیوان تئاترال» ۶۴ ساله شد/کتابشناسی محمود استادمحمد

امروز شنبه، سوم آبان ۱۳۹۳، مصادف با شصت و چهارمین سالروز تولد زنده‌یاد محمود استادمحمد، نمایشنامه‌نویس شهیر ایرانی و خالق آثار ماندگاری چون «دیوان تئاترال» است.

به گزارش نماینده به نقل از ایبنا، زنده‌یاد محمود استاد محمد، نویسنده و کارگردان شهیر تئاتر ایران، سوم آبان ۱۳۲۹ در تهران به دنیا آمد. استادمحمد در تئاتر شاگرد محمد آستیم و نصرت رحمانی بود و پس از سالها فعالیت، با بازی در نمایش مشهور «شهر قصه» اثر بیژن مفید، به شهرت رسید. 

استادمحمد مدتی را نیز با عضویت در «کارگاه نمایش تهران» زیرنظر عباس نعلبندیان، نویسنده و کارگردان پیشرو و خالق آثاری چون «داستان‌هایی از بارش مهر و مرگ»، مشغول به فعالیت و تجربه اندوزی شد. استادمحمد حوزه‌های سینما و تلویزیون را نیز با فیلمنامه نویسی و بازی تجربه کرد.

از جمله آثار شاخص استادمحمد در حوزه‌های سینما و تلویزیون، فیلمنامه سریال «پژواک» و نویسندگی و کارگردانی سریال «گذر خلیل ده‌مرده» و فیلمنامه‌های سینمایی «جنگ اطهر» و «سیاه راه» است. بازی در سریال «در چشم باد» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی نیز آخرین کار محمود استادمحمد در حیطه بازیگری بود. 

این هنرمند، چهره شاخصی در عرصه نمایشنامه‌نویسی تاریخ ادبیات نمایشی در ایران است. تعدادی از نمایشنامه‌های او نیز در قالب کتاب‌ از سوی ناشران مختلف منتشر شده است. 

استادمحمد، که مدت‌ها با بیماری سرطان کبد مبارزه کرد، سوم مرداد ۱۳۹۲ در تهران درگذشت. خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از مراسم تشییع پیکر این هنرمند فقید در پنجم مرداد سال گذشته (۱۳۹۲) گزارش مفصلی منتشر کرده بود که در این نشانی قابل مطالعه است. 

اسماعیل خلج، از نزدیکان و همکاران قدیمی استادمحمد در مراسم تشییع پیکر او گفت: «محمود استادمحمد قلمی قوی داشت، او متنی با عنوان «آسید کاظم» نوشت و در این کار رسم «ترنا بازی در تئاتر» را با افزودن قصه‌ای به آن زنده کرد.» این کلام خلج نشان دهنده آن است که باید درباره زندگی و آثار استادمحمد، پژوهش‌هایی آکادمیک صورت گرفته و برای استفاده دانشجویان تئاتر، منتشر شود. 

نمایشنامه‌های منتشر شده استادمحمد
– «آخرین بازی». شمارگان پنج هزار نسخه. ۸۰ صفحه. نشر آسا (۱۳۷۸).
– «گزیده ادبیات معاصر؛ محمود استادمحمد: مجموعه دو نمایشنامه دقیانوس امپراتور سرزمین افسوس، گل یاس». شمارگان ۱۰ هزار نسخه، ۸۴ صفحه. انتشارات کتاب نیستان (۱۳۸۰).
– «دیوان تئاترال». شمارگان هزار و ۶۵۰ نسخه. ۹۸ صفحه. نشر ققنوس (۱۳۸۰).
– «آسید کاظم و دو نمایشنامه دیگر». شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه. ۱۹۰ صفحه. نشر ققنوس (۱۳۸۳). دو نمایشنامه «شب بیست و یکم» و «سپنج رنج و شکنج» نیز در این کتاب منتشر شده‌اند.
– «لاله‌زارون زار زارون: مجموعه نمایشنامه». شمارگان ۵۵۰ نسخه. ۱۵۲ صفحه. نشرقطره (۱۳۸۹). نمایشنامه‌های «چلچراغ»، «سرمه» و «سید دلبر» نیز در این کتاب منتشر شده‌اند.
– «لاله‌زارون زار زارون: مجموعه نمایشنامه». چاپ دوم. شمارگان ۵۵۰ نسخه. ۱۵۲ صفحه. نشرقطره (۱۳۹۰).
– «ای کاش که جای آرمیدن بودی: مجموعه نمایشنامه». شمارگان ۷۷۰ نسخه. ۵۳۸ صفحه. نشر قطره (۱۳۹۰). گفتنی است که این مجموعه شامل این نمایشنامه‌هاست:‌ «آسید کاظم»، «شب بیست و یکم»، «دقیانوس امپراتور سرزمین افسوس»، «خونیان و خوزیان»، «گل یاس»، «آخرین بازی»، «عکس خانوادگی»، «دیوان تئاترال»، «سپنج رنج و شکنج»، «تَهرَن» و «اعلان نمره دویوم». برای مطالعه فایل pdf صفحات نخستین این مجموعه اینجا را کلیک کنید.
– «کافه مک‌ادم». شمارگان ۵۵۰ نسخه. ۹۶ صفحه. نشر ققنوس (۱۳۹۱).
– «کافه مک‌ادم». چاپ دوم. شمارگان ۴۴۰ نسخه. ۹۶ صفحه. نشر ققنوس (۱۳۹۳).
– «آسید کاظم و دو نمایشنامه دیگر». چاپ دوم. شمارگان ۴۴۰ نسخه. ۱۹۰ صفحه. نشر ققنوس (۱۳۹۳). 

 تعدادی از نمایشنامه‌های استادمحمد هنوز رنگ انتشار را به خود ندیده‌اند، که باید در چاپ جدید مجموعه آثار این هنرمند، به این مجموعه اضافه شوند. از میان این آثار می‌توان به : «رسم زمانه»، «سیری محتوم»، «چهل پله تا مرگ»، «خانه سالمندان»، «هم عکس»، «قصص القصر» و «آنها مأمور اعدام خود هستند» اشاره کرد.