به گزارش نماینده، سبکی که اهل بیت (ع) برای زندگی توصیه می کنند سبک زندگی جهادی است و این آن حقیقتی است که ما در زیارتنامه آن حضرات (ع) به آن معترف می شویم و همین روحیه است که سبک زندگانی ایشان را در تاریخ بی نظیر کرده است. از این رو، در گفتگوی شبستان را با حجت الاسلام حمیدرضا مریدیان، مدیر گروه مطالعات اسلامی موسسه ندای فطرت که به بررسی مولفه های این سبک و چیستی آن پرداخته ایم که از نظرتان می گذرد:
اگر سبک زندگی به چگونگی راه و روش زندگی معنی می شود، اسلام و اهل بیت (ع) چه نوع سبکی را توصیه و عرضه می کنند؟
روش زندگی ای که روایات آن را برترین سبک می دانند، سبک زندگی جهادی است. یکی از آن صفاتی که در زیارت اهل بیت (ع) را با آن مورد خطاب قرار می دهیم، جهاد است. در همان ابتدای زیارت به اهل بیت (ع) خطاب می کنیم"اشهد انک قد اقمت الصلوه و آتیت الزکوه وامرت بالمعروف و نهیت عن المنکر و جاهدت بالله حق جهاده". به این معنا که یکی از ویژگی های زندگی شما، جهاد بوده است. این مهم می تواند مقدمه ای باشد تا ما به این موضوع برسیم که سبک زندگی جهادی بالاترین سبک در زندگی حضرات معصومین (ع) است.
نکته دوم این است که سبک زندگی دینی آن نوع زندگی ای است که مطابق با آموزه های دینی باشد و تمامی وجوه رفتار، گفتار، اندیشه و انگیزه مان را تحت نفوذ خود قرار دهد. به طوری که حتی سلیقه و انتخاب فرد هم با امور دینی صورت می گیرد.
انطباق سبک زندگی فرد مسلمان در همه ابعاد با امور دینی چه خروجی و نتیجه ای دارد؟
در این نوع زندگی همیشه انسان در حال پویایی است و انسان ها از آن حالت منفعلانه در زندگی خارج می شوند و همیشه خود را با آموزه های دینی متعادل می کنند.
سبک زندگی جهادی به چند قسم تقسیم می شود؟
اهل بیت (ع) به ما یاد داده اند قسمت اعظم زندگی نظام ارزشی و چگونگی نگاه کردن به زندگی و باورهایمان است، برای همین هم وقتی بخواهیم دین را تعریف کنیم، "دین عبارتست از مجموعه ای از قوانین، اخلاق و قواعد حقوقی است که خداوند برای هدایت بشر تعیین کرده است". بنابراین به این نتیجه می رسیم که ظهور و تجلی دین در زندگی هر فرد به یک صورت خاص و یکسان نیست و شدت و ضعف دارد و از ناحیه مطابقت فعالیت ها با دین زمانی می تواند نتیجه ای حداکثری باشد بگیرد و به سبک زندگی جهادی برسد که همه رفتارهایش را در رابطه با آداب و دستورات دینی قرار دهد.
سبک زندگی اهل بیت (ع)، سبک زندگی جهادی بوده است بدین خاطر که همیشه مومنین را به استقامت، جهاد با دشمن درونی و بیرونی سفارش می کرده اند تا در راه حق و علیه باطل این پویایی را داشته باشند.
نکته مهمی که باید در این بحث مورد توجه قرار دهیم اینکه وقتی سبک زندگی جهادی مطرح می شود برخی فکر می کنند این جهاد با نبرد دشمن بیرونی و نزاع است اما این تفکر اشتباه است بلکه انسان همواره باید با دشمن درونی و یا همان نفس و هواهای نفسانی مبارزه کند.
از طرف دیگر آنچه در ارتباط با قتال و رویایی با دشمن بیرونی آمده است همان قتال است. در آیه قرآن آمده است"کتب علیکم القتال": "بر شما واجب است جنگ و پیکار با دشمن بیرونی".
اما در رابطه با جهاد چنین چیزی وجود ندارد جهاد یک معنای عام دارد که قتال جزئی از آن است.
با این تفاصیل نخستین گام در طراحی و ساخت سبک زندگی جهادی چیست؟
گام اول در سبک زندگی دینی و جهادی، ترسیم الگوی زندگی جهادی برای مومنان است. در قرآن داریم که حضرت رسول (ص) یک اسوه حسنه هستند که شما می توانید به ایشان نگاه کنید و بر اساس روش زندگی ایشان، زندگی تان را شکل دهید. حضرت سیدالشهداء (ع) هم الگوی دیگری هستند زیرا سبک زندگی ایشان هم در بعد بیرونی و هم در بعد درونی جهادی بوده است.
گام دوم این است که تلاش توام با رنج برای رسیدن به هدف خاص باید مورد توجه قرار بگیرد. این را همه بزرگان در زندگی انسان توصیه و سفارش کرده اند. انسانی مجاهد است که همواره در حال کارزار با دشمن باطل باشد و خودش را در حال مبارزه با دشمن درونی و بیرونی بداند.
بر همین اساس در روایات از جهاد با نفس، کسب روزی و همسرداری و کسب علم و راز داری" به شئون زندگی یک انسان مومن تعبیر شده و به عنوان جهاد معرفی می شوند. به عنوان مثال در روایات آمده است: کسیکه برای تامین معاش خود و خانواده اش تلاش کند خداوند همسنگ پاداش مجاهدان و رزمندگان به او پاداش می دهد. از امام صادق (ع) روایت شده کسی که برای روزی خانواده اش تلاش می کند مانند مجاهد در راه خدا است.
در سبک زندگی دینی ما بر این عقیده ایم که رفتار انسان برگرفته از درونش است و امام صادق (ص) هم بر این اساس می فرمایند: شاکله همان "نیت" است. انگیزه درونی انسان ها تبدیل به رفتار می شود. بنابراین ایمان هر فرد به میزان باورهای آن فرد بستگی دارد که این باورهای درونی هم فقط این نیست که انسان به یکسری مسائل دینی گرایش داشته باشد بلکه رسیدن و پذیرفتن یک عقیده است که هیچ موقع از آن عمل جدا نمی شود یعنی همان انگیزه های درونی که ما براساس آن رفتار می کنیم.
در سبک زندگی جهادی هدف هایمان را چگونه باید تعیین کنیم؟
آن چیزی که به عنوان هدف در زندگی جهادی مطرح است این است که انسان به یک تحول و دگرگونی در خود و در محیط پیرامونش می رسد. باید همه آن ساختارهایی که با آموزه های دینی مطابقت ندارد را کنار بزنیم.
یک ضرورت در سبک زندگی جهادی این است که انسان در زندگی به یک ساختار برسد و این موضوع باعث شود تا او از انزوا بیرون رود و یک حرکت فعالانه و خودجوش در درون فرد به وجود بیاورد تا براساس آن انگیزه های درونی اش را به سمت و سویی ببرد که به رضوان و رضای الهی برسد و فرد در زندگی همه چیز را برای خداوند بخواهد.
