نماینده – یکی از مسائلی که همواره ضد انقلاب بر روی آن مانور می دهد نظر آیت الله طالقانی در مورد اجباری نبودن حجاب اسلامی است ، اگر نام آیت الله طالقانی را در اینترنت جستجو کنید به صدها سایت برخورد می کنید که تصاویری از روزنامه های ابتدای انقلاب را به عنوان سند به شما ارائه می دهند و می گویند که از نظر بزرگان انقلاب حجاب اجباری نبوده و آن چه که امروز در ایران اسلامی روی می دهد با خواسته بزرگان انقلاب از جمله آیت الله طالقانی منافات دارد .
اصل ماجرا چه بوده و آیت الله طالقانی چه گفته اند که این گونه مورد سوء استفاده دشمنان انقلاب قرار گرفته است ؟ سوالی که باید در این مجال به آن پرداخت .
۱۵ اسفند ۱۳۵۷ امام خمینی در جمع طلاب قم اعلام کردند: «وزارتخانه اسلامی نباید در آن معصیت بشود. در وزارتخانههای اسلامی نباید زنهای لخت بیایند؛ زنها بروند اما با حجاب باشند. مانعی ندارد بروند؛ اما کار بکنند، لکن با حجاب شرعی باشند، با حفظ جهات شرعی باشند.» رک صحیفه امام ، جلد ۶ ، صفحه ۳۲۳
سخنان امام خمینی در جمع طلاب انعکاس گسترده ای در تمام محافل و مجامع پیدا کرد .
این سخنان بهسرعت با تظاهرات اعتراضآمیز جمعی از زنان تهرانی در مناطق شمال، مرکز و غرب شهر مواجه شد، در روز ۱۷ اسفند یعنی دو روز پس از سخنان امام در تعدادی از مدارس دخترانه تهران تظاهراتی در جهت موافقت و یا مخالفت با حجاب اسلامی برگزار شد. این تظاهرات در دبیرستانهای دخترانه مرکز و شمال و قسمتی از غرب تهران گستردهتر بود.
کارکنان زن هواپیمایی ملی ایران نیز در این روز نسبت به حجاب اسلامی زنان اعتراض کردند. یکی از زنان حاضر در این تجمعات با نام خانم فرزانه نظرعلی به عنوان نماینده کارکنان زن هما در ویلا گفت: «حجاب ما زنان پاکی ماست و دولت باید برای خانمها در جهت تقویت حجاب فکری اندیشه کند، نه حجاب ظاهری.»
در محوطه دانشگاه تهران نیز مخالفان حجاب به منظور بزرگداشت روز جهانی زن تظاهرات کردند.
در تظاهرات ۱۷ اسفند دانشگاه تهران، گروهی از زنان که علیه حجاب اسلامی شعار میدادند به سوی دادگستری رفته و در اجتماعی که در مقابل دادگستری برگزار شد قطعنامهای علیه حجاب صادر کردند. گروه کثیری از زنان و مردان انقلابی مذهبی نیز در دانشگاه تهران به طرفداری از حجاب شعار دادند رک اطلاعات ، ۱۷اسفند ۱۳۵۷، صفحه ۲
این مخالفتها در روزهای بعد نیز ادامه پیدا کرد. دختران در بعضی مدارس تهران تظاهرات کردند. جمعی از زنان کارمند در تهران و برخی شهرهای بزرگ نیز به این اعتراضات پیوستند. البته این حرکتهای معترضانه از سوی جمعی از موافقان فرمان امام نیز بی پاسخ نماند و درگیریهای لفظی در برخی مواقع بین دو گروه شدت میگرفت و گاه تندروییهایی نیز از سوی نیروهای انقلابی گزارش میشد. شعار «یا روسری، یا توسری» در همین مقطع زمانی مطرح شده بود و در روزنامهها نیز بازتاب داشت.
از سوی دیگر عده ای نیز برای نهی از منکر بانوان بدحجاب از شیوه های ناپسندی استفاده کرده و در برخی موارد زنان بدحجاب و یا بی حجاب را مورد ضرب و شتم قرار دادند .
به دنبال این اقدامات منفی بود که آیتالله اشراقی داماد امام طی سخنانی گفت : امیدوارم که این حرف درست نباشد که مردم بخواهند با شدت عمل نهی از منکر کنند، اما خلاصه خواست امام این است که باید حجاب اسلامی رواج پیدا کند و مملکت، مملکت اسلامی است و ما جمهوری اسلامی را داریم پایهگذاری میکنیم. باید قوانین اسلامی مو به مو به قدر امکان اجرا بشود.
وی ادامه داد : معنای حجاب اسلامی هم چادر نیست،چادر یکی از محاسنش این است که بهتر خانمها را میپوشاند، اما به صورتهای دیگر هم میتوانند خانمها همانقدری که مو را بپوشانند، مواضع زینت را هم بپوشانند، چون حجاب یکی از ضروریات دین اسلام است.
آیتالله اشراقی افزود: اما فکر میکنم مردم مسلمانی که آشنا با احکام اسلامی دارند با اینکه همه اشتیاق کامل دارند که حجاب اسلامی باشد و آقا نظر مبارکشان این است که همه جا حجاب اسلامی رواج یابد. رک اطلاعات ، ۱۷اسفند ۱۳۵۷، صفحه ۱و۲
در این مواضع نیز ضمن رد تندرویها بر لزوم رعایت حجاب تأکید شد، اما تلاش شد تا رنگ و بوی اجبار از این فرمان برداشته شود.
اعتراضات ادامه یافت. روز شنبه ۱۹ اسفند تجمعی از زنان معترض در مقابل دادگستری تهران تشکیل شد، اما این بار، موافقان فرمان امام که طی روزهای گذشته بهطور پراکنده علیه معترضان شعار میدادند، حضور پررنگتری داشتند؛ بهطوری که نیروهای کمیتههای انقلاب دستور داشتند از زنان معترض در مقابل مردم خشمگینی که خواستار رعایت حجاب در جامعه بودند، مراقبت کنند.
دفتر امام خمینی در همین روز طی اطلاعیهای تاکید کرد با مزاحمین بانوان به شدت برخورد خواهد شد.
در این گیر و دار بود که مصاحبه آیت الله طالقانی به عنوان «در مورد حجاب اجباری در کار نیست » در روزنامه ها منتشر شد .
اما در واقع آیت الله طالقانی چه گفته بود که این گونه برخی روزنامه ها آن را تحریف و منتشر کردند ؟
آیتالله طالقانی در یک گفت و گوی رادیو تلویزیونی این مطلب را که حجاب بهانهای است تا زنان را از ادارات برانند، مردود اعلام کرده و اظهار داشتند : حجاب اسلامی یعنی حجاب وقار، حجاب شخصیت، ساخته من و فقیه و اینها هم نیست، نص صریح قرآن است. آیه حجاب برای شخصیت دادن به زنان است، شخصیت انسانی و ملی اش در کشور ما، اگر ما میخواهیم سرتا پا مقلد باشیم… ما، اسلام، قرآن و مراجع دینی میخواهند زنان ما شخصیتشان حفظ بشود. اصل مساله این است که هیچ اجباری هم در کار نیست و مساله چادر هم نیست.
آیتالله طالقانی ادامه دادند : مسلماً نظر امام هم به مصلحت زنان ما و خواهران و دختران ماست و هم مطابق با موازین و اصول دین مبین اسلام است. هم ایشان و هم ما در این حرکت انقلابی همیشه نسبت به این سهم بزرگی که زنان ما در جریان انقلاب داشتهاند، قدردانی کردهایم و واقعاً هم سهم بزرگی دارند و در این حرکت تاریخی مثل اوایل مشروطیت در تاریخ ما ضبط و ثبت باید بشود. رک روزنامه اطلاعات ، ۲۰اسفند ۱۳۵۷، صفحه ۷
آیت الله طالقانی در یک سخنرانی دیگر تاکید کردند : در اسلام به قدری حق به زنان داده شده که باید مردان قیام کنند و مطالبه حق نمایند… اسلام اولین دینی است که حق مالکیت مطلق به زنها داده است. یعنی زنها میتوانند هم ثروت داشته باشند و هم در ثروتشان تصرف کنند. که این حق در دنیا نبوده و هنوز هم شاید در اروپا به این حد نباشد.
سخنان آیت الله طالقانی به وضوح نشان از آن داشت که ایشان با ضرورت حجاب اسلامی موافق بوده و تلاش دارند با زبانی لین و نرم با موضوع برخورد کنند تا کسانی که قلبشان مریض نبوده و با اسلام عداوتی ندارند و تنها ناآکاهی آنان را به مخالفت کشانده است به سوی راستی رهنمون شوند .
کل ماجرایی که مورد سوء استفاده ضد انقلاب قرار گرفته همین بود که ذکر آن رفت ، از سخنان امام خمینی و آیتالله طالقانی و سایر موضعگیریهای موافقان حجاب در آن مقطع زمانی چنین برمیآید که علماء و اکثریت مردم حاضر نیستند نحوه پوششی که پیش از پیروزی انقلاب رایج بود را بیش از این تحمل کنند، اما کاملا امیدوارند که توصیه به حجاب در آن شرایط ویژه انقلابی مؤثر باشد.
