به گزراش نماینده؛ وندی شرمن معاون وزیر امور خارجه امریکا در امور سیاسی که رییس تیم مذاکره کننده این کشور در گروه ۱+۵ است، در گفت وگویی تلویزیونی اعلام کرد در توافق نهایی با ایران باید بسیاری از بخش های برنامه هسته ای این کشور برچیده شود.
متن کامل گفت وگوی شرمن با گوئن آیفل از تلویزیون PBS که روز چهارشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۲ (۴ دسامبر ۲۰۱۳) انجام شده در ادامه می آید:
پرسش: وندی شرمن، معاون وزارت امور خارجه برای امور سیاسی، برای توضیح بیشتری دربارۀ توافق هسته ای با ایران به من پیوسته است. او مذاکره کننده ارشد در جریان گفتگوها بود. بار دیگر به برنامۀ ساعت اخبار خوش آمدید.
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: متشکرم. خوشحالم که با شما هستم.
پرسش: آیا فکر می کنید توافقی که در ژنو با ایران به عمل آمد دوام می آورد؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: من فکر می کنم توافق دوام می آورد، چون به سود ایران است که دوام بیاورد. ایران در پی مقداری تسهیلات اقتصادی است. در این توافق تسهیل و تخفیف ناچیزی وجود دارد، ولی این گام اول برای رسیدن به یک موافقتنامۀ جامع است که برای آنها تسهیلات اقتصادی ای را که دنبالش هستند تأمین می کند.
پرسش: آیا این توافق بدون گفتگوهای سری که در حاشیه صورت گرفت امکان پذیر بود؟ ما دربارۀ مذاکرات علنی که در ژنو جریان داشت مطالبی شنیدیم. این طور که معلوم شده، گفتگوهای زیادی هم به طور محرمانه صورت گرفته است.
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: گفتگوهای محرمانه ای هم در جریان بود و به عمیق تر شدن مذاکرات کمک کرد. ولی همۀ مطالبی که در گفتگوهای محرمانه مطرح شد در مذاکره با گروه ۱+۵ هم به میان آمد. و صراحتا بگویم گروه ۱+۵ از ارتباط های دوجانبۀ ما و دیگر گفتگوهای دوجانبه که با دیگر شرکا برای رسیدن به این توافق در جریان بود سود جست.
پرسش: پس شما روی این موافقتنامۀ موقتی بسیار پیچیدۀ نخستین گام کار کردید، و بعد به میهن که بازگشتید و با مقدار زیادی مقاومت در کنگره روبرو شدید، بخشی از وقت امروزتان را هم صرف آن کردید. شما امیدوارید که کنگره را از برقراری تحریم های اضافی منصرف کنید. این کار چطور پیش می رود؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: خوب، این راه دشواری است، چون اعضای کنگره در این کار یک نقش بسیار اساسی ایفا کرده اند. در واقع این رژیم تحریم ها بود که با پشتیبانی بین المللی از طریق قطعنامه های شورای امنیت، اقدامات ایالات متحده – هم درکنگره و هم به وسیلۀ شاخۀ اجرایی توسط رئیس جمهوری – توسط اتحادیۀ اروپا و دیگر کشورها ایران را به پای میز مذاکره آورد. چون آنها در پی سبک کردن بار تحریم ها هستند. پس من درک می کنم که چرا کنگره معتقد است که تحریم های بیشتر فقط بهتر است. من تا حدی با این نظر موافقم، چون تحریم ها ایران را به پای میز مذاکره آورد. ولی منظور از تحریم ها تغییر نحوۀ محاسبات راهبردی ایران برای آمدن به پای میز مذاکره بود. ما اکنون باید قاطعیت تصمیم آنها را برای رسیدن به یک موافقتنامه بیازماییم. و هر تحریم اضافی در این لحظه به وسیلۀ کنگره می تواند موافقتنامه را که خواستار وقفه ای برای همه از این بابت است تضعیف کند و در واقع ممکن است بهانه ای به دست آنها بدهد تا به توافقی که کرده اند پایبند نمانند.
پرسش: ولی آیا شما با برداشتن تحریم ها یا سبک کردن آنها، حتی برای مدت شش ماه، حتی برای یک دورۀ موقت، اهرم نفوذی خودتان را از دست نمی دهید؟ آیا این همان استدلالی که اعضای کنگره می کنند نیست؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: خوب، آنها چنین استدلالی کرده اند، ولی گوئن، تحریم هایی که ما به حالت تعلیق درآورده ایم بسیار محدود اند، بسیار هدفمند اند، و همۀ آنها قابل برگشت هستند، بنا بر این ما مطلقا هیچ اهرم نفوذی را از این بابت از دست نمی دهیم. و ساختار اصلی پیرامون تحریم های مربوط به نظام بانکی و نفت که ما و اتحادیۀ اروپا برقرار کرده ایم، همه به قوت خود باقی می مانند. پس آنچه که ایران جستجو می کند در دسترس نیست، مگر آن که ما به یک موافقتنامۀ جامع که مورد توافقمان باشد دست بیابیم.
پرسش: بخشی از آنچه که ایران واقعا می خواهد، نوعی ادامۀ غنی سازی است، شما هرچه را که می خواهید باور کنید، ولی آنها خواستار استفاده از غنی سازی- ادامۀ غنی سازی هستند. آیا این توافق غنی سازی را متوقف می کند؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: خوب، این توافق آن را در گام نخست متوقف نمی کند، چون فقط موضوع یک تعلیق مطرح است، ولی همۀ غنی سازی بالای ۵ در صد آنها را متوقف می کند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون هرچه شما درجۀ غنی سازی را بالا ببرید، زودتر می توانید به اورانیوم مناسب سلاح سازی که برای مواد شکاف پذیر به منظور تهیۀ یک سلاح هسته ای مورد نیاز است زودتر دست می یابید. پس آنها نمی توانند حتی در این گام نخست بالاتر از ۵ در صد غنی سازی کنند. ولی واقعیت همان طور که ما در این موافقتنامه هم گفته ایم این است که وقتی ما به یک موافقتنامۀ جامع دست یابیم، یک برنامۀ غنی سازی محدود و مختصر را که با نیازی واقعی در ارتباط باشد مورد توجه قرار می دهیم، به شرطی که درآنها در عمل با همۀ نظارت ها و بازرسی سرزده ای که در یک دامنۀ محدود مورد نیاز است، در رابطه با ظرفیت انباشت ها و همۀ کارهایی که انجام می دهند موافقت کنند.
پرسش: بنا بر این نوعی نظارت در این هفته آغاز می شود، ولی آیا شما به عنوان یک واقعیت می پذیرید که موارد استعمال موجه غیر نظامی برای غنی سازی توسط ایران وجود دارد؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: ممکن است چنین باشد، ولی این نکات همه بخشی از موافقتنامۀ جامع است که ما مذاکره برای آن را بسیار سریع آغاز خواهیم کرد. و در واقع اگر ما نتوانیم به آن نوع موافقتنامه ای که می خواهیم، به نوع محدودیتهایی که مورد نیاز ما است دست یابیم، در آن صورت مثل این است که هیچ موافقتنامه ای وجود ندارد و ما به همان نقطه ای که با تحریم ها به آن رسیده ایم، تحریم های اضافی، قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد که اهمیت بسیار اساسی دارند و باید پیش از هر گونه توافق نهایی به آنها پرداخته شود، باز می گردیم.
پرسش: شما می گویید که ایران درست در این موقع، اگر آنها ملزم به این وقفه نبودند، تا چه اندازه به تولید یک سلاح هسته ای نزدیک شده است؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: خوب، فکر می کنم یک رشته برآوردهای اطلاعاتی وجود داشته باشد که من نمی توانم در اینجا آنها را با شما در میان بگذارم. ولی به صورت علنی، بسیاری از تحلیلگران گفته اند که اگر رهبر عالی امروز تصمیم بگیرد،- و او تنها کسی است که می تواند در تحلیل نهایی چنین تصمیماتی را اتخاذ کند- اگر آنها امروز تصمیم می گرفتند، احتمالا پیش از دستیابی به یک سلاح هسته ای به یک سال وقت نیاز داشتند. و البته آنها نه تنها باید سلاح هسته ای بسازند، بلکه باید وسیلۀ پرتاب آن را هم تولید کنند.
پرسش: آیا این توافق به بازرسان سازمان ملل متحد، بازرسان بین المللی اجازۀ بازرسی از پایگاه های نظامی را که ممکن است به مدارکی در تأیید این موضوع دست یابند، می دهد؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: خوب، در واقع این یک رژیم نظارتی است که به طرزی باور نکردنی حالت سرزده دارد و ما حتی در همین گام اول آن را برقرار کرده ایم. بازرسی های روزانه ای از فردو و نطنز، دو رشته از تأسیسات غنی سازی صورت خواهدگرفت. دست کم به صورت ماهانه به [تأسیسات] اراک، محل استقرار رآکتور پلوتونیوم که آنها در تلاش ساختنش هستند و که ما حتی در این گام اول هرگونه پیشرفتی را در آن متوقف کرده ایم، دسترسی خواهد بود. دسترسی مدیریت شده به معادن اورانیوم و محل فرآوری آن، به تولید سانتریفیوژ، وجود خواهد داشت که پیش از این هرگز نظیر آن را نداشته ایم. این ترتیبات به ما کمک می کند که مطمئن شویم آنها نمی توانند چیزی را منحرف کنند، نمی توانند یک برنامۀ مخفی داشته باشند، و برای ما در بارۀ هرچه که آنها می کنند آگاهی درونی وسیعی فراهم می آورد. اینها همه برای اولین بار صورت می پذیرد و ما پیش از این نظائرشان را نداشته ایم.
پرسش: آیا منصفانه است بگوییم که با دشواری بسیاری که برای رسیدن به این مرحلۀ اول وجود داشت، طبق آنچه شما توصیف می کنید، دست یافتن به مرحلۀ بعدی ده بار دشوارتر خواهد بود؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: من فکرمی کنم، گام برداشتن در جهت موافقتنامۀ نهایی بسیار بسیار دشوارخواهد بود.
پرسش: آیا این شامل برچیدن، برچیدن کامل هم هست؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: این توافق برچیدن بسیاری از ساختارهای آنها را شامل می شود، چون باصراحت می گویم، ما مطمئن نیستیم که چه احتیاجی از نظر مقاصد مسالمت آمیز می تواند به یک رآکتور ۴۰ مگاواتی آب سنگین که در اراک هست وجود داشته باشد. و در پایان روز آنچه در اینجا اهمیت اساسی دارد این است که جامعۀ بین المللی وایالات متحدۀ آمریکا باید اطمینان کافی به مسالمت آمیز بودن کامل برنامه پیدا کنند.
پرسش: و شما می دانید چه طرفی چنین اطمینانی ندارد. آن طرف اسرائیل خواهد بود.
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: در واقع همین طور است.
پرسش: و شما در این فاصله به آنها چه می گویید؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: این موضوع محرمانه ای نیست. ما در همۀ اوقات با اسرائیلی ها گفتگو داریم، و همۀ شرکا و متحدان ما هم چنین روشی دارند، و از آن جمله متحدان خلیج [فارس] هستند که آنها هم در آنچه دارد روی می دهد دارای منافعی هستند و به آنچه که در منطقه در حال اتفاق افتادن است و پی آمدهای راهبردی آن در ارتبط با ایران توجه دارند. ولی در این توافق هسته ای اسرائیل، ایالات متحده وکشورهای خلیج، [فارس] همه هدف مشترکی دارند: ایران نخواهد توانست، نمی تواند و نباید بتواند به یک سلاح هسته ای دست یابد. رئیس جمهوری در این زمینه بسیار صریح بوده است که او از رویدادن چنین اتفاقی جلوگیری خواهد کرد. بنا بر این ما دربارۀ هدف توافق نظر داریم.
پرسش: هر از چند گاه. آیا نهایتا عادی کردن روابط با ایران هم بخشی از آن هدف است؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: من فکر می کنم که تا آن مرحله فاصلۀ زیادی وجود داشته باشد. من متوجه مقاله ای در وال استریت جورنال شدم که نویسندگان آن هنری کسینجر و جورج شولتز، وزیران امور خارجۀ پیشین بودند. آنها سه هدف را برای آینده تعیین کرده بودند. اولی ظرفیت محدود ایران برای برنامۀ هسته ای غیر نظامی با محدودیتهای شدید است که بتواند موجبات اطمینان جامعۀ بین المللی را فراهم آورد. آنها همچنین از این موضوع هم که ما از نظر روابط آینده با ایران در چه مسیری ممکن است حرکت کنیم سخن گفته بودند، ولی تا آن مرحله چندین سال فاصله وجود دارد.
پرسش: فاصله ای بسیار دور در مسیر راه؟
شرمن، معاون وزارت امور خارجه: فاصله ای بسیار دور درمسیر راه.
منبع: ایران هسته ای
