هفته نامه «نماینده»/علی گلمرادی*: در افق چشمانداز ۱۴۰۴ یکی از موضوعاتی که خیلی مورد توجه قرار گرفته بحث انرژی است. این مسئله در زمینۀ مسائل اقتصاد مقاومتی نیز با نگاه به جایگاه نفت و گاز، نقش ویژهای ایفا مینماید. اعضای متخصص و توانمند کمیسیون انرژی مجلس دهم نیز بهخوبی به اهمیت این موضوع اشراف و تأکید دارند.
باید بپذیریم اقتصاد ایران در شرایط خاصی است و اتکای زیادی به انرژی نفتی دارد، جای تأسف نیز هست که ما آن سهم و بهرهای را که از انرژی برای اقتصاد گرفتهایم منحصر به خامفروشی شده است.
بنا بر همین امر، سیاستهای بخش انرژی در مجلس دهم کمی متفاوت با ادوار گذشته مد نظر هست. نمایندگان عضو کمیسیون انرژی مجلس دهم تلاش دارند مقدمات بهرهگیری از انرژیهای نو و تجدیدپذیر را بیش از قبل فراهم آورند.
البته در این راستا مدیریت خامفروشی انرژیهای فعلی نیز باید در این سیاستگذاریها مورد توجه قرار دارد. در تمامی جلسات و محافلی که پیرامون انرژی در دولت و مجلس تشکیل میشود این نکته ما باید به سمت انرژیهای تجدیدپذیر حرکت کنیم مورد تأکید قرار میگیرد.
به انرژیهای ناشی از فرآیندهای طبیعی که مکرراً تجدید میشوند انرژی تجدیدپذیر میگویند. این نوع انرژیها امروزه در دنیا نیز از توجه ویژهای برخوردار شده است؛ بهطوریکه سالیانه افزایش قابلتوجهی از این نوع انرژیها و ظرفیتسازی در آن مشاهده میشود.
گر چه انرژیهای تجدیدپذیر امروز انرژی نوین نامیده میشود، اما قابل ذکر است که حتی قبل از کشف و بهرهگیری از منابع فسیلی، این نوع انرژی مورد استفاده انسانها قرار میگرفت.
شاهد این مدعا استفادۀ وسیع از قایقها، کشتیهای بادبانی و آسیابهای بادی و آبی است؛ ضمن اینکه در زمانهای گذشته بهرهبرداری گستردهای نیز از انرژی آفتاب برای مقاصد گرمایشی و سوزاندن چوب میشد.
انواع بادگیرهای طبیعی نیز که برای سرمایش اماکن مسکونی استفاده میشد و بسیاری مثالهای دیگر مصداقهایی است که در این زمینه وجود دارد.
البته گذشت زمان، رشد جوامع و پیچیدهتر شدن صنعت و فنآوری، نیاز بشر به منابع انرژی را زیاد کرد و کشف و بهرهبرداری وسیع از منابع فسیلی به ناچار در دستور کار همۀ کشورها قرار گرفت. در جهان امروز انفجار جمعیت و ارتقاء سطح زندگی و رفاه انسانها نیاز به این منابع را بیشازپیش شدت بخشیده است.
این واقعیت که بهزودی منابع تجدیدناپذیر انرژی پایان مییابند از یک طرف و آسیبها و تهدیدات روزافزونی که استفاده از سوختهای فسیلی به محیط زیست زدهاند از طرف دیگر موجب میشود ادامه این روند غیرممکن به نظر برسد.
بر این اساس ما نیز باید در کشورمان با نگاهی دوباره به خورشید، باد، امواج و سایر منابع طبیعی پاک و لایزال سعی کنیم وابستگی خود به منابع فسیلی را تا حد امکان کاهش دهیم. روند پرشتاب کشورهای صنعتی در چند سال گذشته، میتواند الگوی خوبی برای صنعت کشورمان تلقی شود.
در این راه بهرهگیری از سرمایهگذاری بخش خصوصی و ترغیب این بخش به حضور بیشتر در این عرصه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است؛ لذا رفع موانع قانونی، تدوین طرح جامع انرژیهای نوین، اصلاح تعرفهها، تأمین محل اعتبار پروژهها تسهیلات سیستم بانکی، ارتباط ساخت داخل و ورود تجهیزات خارجی، هماهنگی نهادهای خارج از وزارت نیرو، توجه بیشتر به پروژههای اول و … از جمله طرق جلب سرمایهگذاری بخش خصوصی میتواند مورد توجه تصمیمگیران قرار بگیرد.
درمجموع، انرژی در دنیای امروز از چنان اهمیت و جایگاهی برخوردار است که امنیت ملی و اقتصادی بیشتر کشورها با موضوع دسترسی مطمئن به انرژی آمیخته است. در خصوص اهمیت مدیریت صحیح منابع انرژی فعلی که ذکر آن رفت نیز نکاتی حائز اهمیت است که به آن اشارۀ کوتاهی میشود.
در اغلب کشورهای دارای منابع نفت و گاز از جمله ایران درآمدهای ناشی از استخراج و صدور منابع هیدروکربوری به مهمترین درآمد ارزی تبدیل میشود و تأمین کالاهای مصرفی و سرمایهای وارداتی با اتکا به این درآمدها صورت میگیرد.
در برخی کشورها آنچه بهعنوان مشکل جدی مطرح میشود استفاده غیربهینه و ناکارآمد از این منابع حیاتی است. بالا بودن شدت انرژی در کشور و به عبارتی بالا بودن شاخص معروف انرژی به ازای واحد تولید، هشداری به برنامهریزان و سیاستمداران کشور است.
زیرا اگر این روال مصرف انرژی ادامه یابد و اتلاف انرژی در جریان عرضه و تقاضا زیاد باشد میتوان روزی را دید که این منابع گرانبها و تجدیدناپذیر، زودتر از آنچه تصور میشود پایان یابد.
با توجه به این وضعیت ضرورت دارد دولتمردان و سیاستمداران کشور به این امر توجه ویژه بنمایند. باید توجه داشت اقدامات پراکنده و روزمره در زمینۀ ساماندهی بازار انرژی به جایی نمیانجامد و با سلیقههای شخصی نمیتوان چالشهای فراروی تأمین انرژی آیندۀ کشور را برطرف کرد.
* نمایندۀ مردم بندرماهشهر و عضو کمیسیون انرژی
