چگونه رآکتور آب سنگین اراک تبدیل به رآکتور تحقیقاتی شد؟

به گزارش «نماینده»، با توجه به اهمیت “متن وین” و توجه به این مساله که خواندن حداقل یکبار آن برای هر ایرانی پیگیر استقلال و پیشرفت کشور در حال و آینده، ضرورتی انکارناپذیر است، بنای آن داریم تا متن کامل آن را به صورت سریالی و طی چند شماره با مخاطبان گرانقدر مورد بازخوانی قرار دهیم.
امید آن داریم تا با همراهی یکایک شما عزیزان در مطالعه این متن، بدون کمترین تحلیلی، اطلاعات خام اولیه درباره آنچه که به نام کشورمان با گروه ۱+۵ جمعبندی شده، را به دست آوریم. گفتنی است این متن براساس ترجمه وزارت خارجه بازنشر داده می شود. برای مطالعه قسمت های قبلی به لینک های انتهای همین صفحه مراجعه نمایید.
کارخانه تولید آب سنگین
۱۴- به مدت ۱۵ سال تمامی آب سنگین مازاد بر نیاز راکتور مدرن اراک، راکتور آب سنگین صفر قدرت به همراه مقداری که برای تحقیقات دارویی مورد نیاز است، مقداری که برای تولید محلولهای دوتره و ترکیبات شیمیایی مورد نیاز است، از جمله شامل حداقل ذخیره احتیاطی لازم برای آنها، برای صادرات به بازارهای بین المللی آماده شده و براساس قیمت بین المللی به خریداران بین المللی تحویل می گردد. نیازهای ایران، مطابق با پارامترهایی که در بالا مطرح گردید، مقدار ۱۳۰ تن آب سنگین با خلوص هسته ای یا معادل آن در غنای دیگر قبل از راه اندازی راکتور اراک، و مقدار ۹۰ تن پس از راه اندازی راکتور با احتساب مقدار آب سنگین داخل راکتور مدرن اراک تخمین زده می شود.
۱۵- ایران آژانس را در مورد موجودی آب سنگین و تولید کارخانه تولید آب سنگین آگاه می سازد و به آژانس اجازه خواهد داد تا بر مقادیر آب سنگین ذخیره شده و مقدار آب سنگین تولید شده، نظارت داشته باشد، که از جمله، در صورت درخواست، از طریق بازدید از کارخانه تولید آب سنگین صورت می گیرد.
راکتور های دیگر
۱۶- ایران مطابق با برنامه خود، توسعه راکتورهای آینده تحقیقاتی و تولید برق خود را با پیشرفت تکنولوژی در سطح بین المللی با تکیه بر استفاده از راکتورهای آب سبک، همراه با بهره مندی از همکاری های بین المللی شامل تضمین تأمین سوخت لازم، همگام خواهد کرد.
۱۷- ایران تمایل دارد تمامی سوخت مصرف شده برای تمام نیروگاه های تولید برق و تحقیقاتی کنونی و آینده خود را، برای نگهداری یا فرآیندهای بعدی، آنگونه که در قرارداد مربوطه ای که به موقع خود با کشور دریافت کننده، مطابق با قوانین و قواعد ملی، منعقد خواهد شد، به خارج از کشور ارسال کند.
فعالیت های بازفرآوری سوخت مصرف شده
۱۸- ایران به مدت ۱۵ سال، و بدون داشتن قصدی برای بعد از آن، وارد فعالیت های مربوط به بازفرآوری سوخت مصرف شده یا فعالیت های مربوط به تحقیق و توسعه بازفرآوری سوخت مصرف شده نخواهد شد. مقصود از سوخت مصرف شده در این پیوست شامل تمام انواع سوختهایی است که تابش داده شده اند.
۱۹- ایران به مدت ۱۵ سال، و بدون داشتن قصدی برای بعد از آن، سوختهای مصرف شده را به جز آنهایی که مربوط به نمونه های اورانیوم غنی شده تابش داده برای تولید رادیوایزوتوپ های پزشکی و اهداف صنعتی صلح آمیز است، بازفرآوری نخواهد کرد.
۲۰- ایران به مدت ۱۵ سال، و بدون داشتن قصدی برای بعد از آن، هیچ تاسیساتی که قادر به جداسازی باشد، به (fertile targets) پلوتونیوم، اورانیوم، نپتونیم از سوختهای مصرف شده یا نمونههای شکافت پذیر غیر از آنهایی که برای تولید رادیوایزوتوپ برای مقاصد پزشکی و مقاصد صنعتی صلح آمیز است، را تکمیل، احداث، و یا تامین نخواهد کرد.
۲۱- ایران به مدت ۱۵ سال فقط سلولهای داغ (شامل یک یا چند سلول به هم متصل)، سلول های حفاظ دار یا گلاوباکسهای حفاظداری را توسعه، تامین، ساخت یا به کارگیری خواهد کرد که ابعاد آن کمتر از ۶ متر مکعب و مشخصاتی مطابق با آنچه که در پیوست ۱ پروتکل الحاقی آمده است، باشد. این سلولها در کنار راکتور مدرن شده اراک، راکتور تحقیقاتی تهران و مجتمع های تولید رادیوداروها قرار خواهد گرفت و فقط قادر به جداسازی و تولید ایزوتوپ های صنعتی و پزشکی و انجام آزمایشات غیرمخرب آزمایشهای بعد از تابش دهی خواهند بود. تجهیزات و لوازم مورد نیاز از طریق مکانیزم تامین ایجادشده در برجام، به دست خواهد آمد. ایران به مدت ۱۵ سال تنها بعد از تایید کمیسیون مشترک به تکمیل، احداث، و یا تصاحب سلولهای داغ (شامل یک یا چند سلول به هم متصل)، سلولهای حفاظدار یا گلاوباکس های حفاظداری که ابعاد آن بیش از ۶ متر مکعب و مشخصات پیوست یک پروتکل الحاقی است، خواهد پرداخت.
۲۲- کشورهای ۱+۵ آماده اند تمام آزمایشات مخرب و غیرمخرب مربوط به نمونه های میله سوخت و یا مجتمع سوخت از جمله انجام آزمایشهای بعد از تابش دهی را برای همه سوختهای ساخته شده در داخل و یا خارج از ایران و یا تابش داده شده در داخل ایران، با استفاده از تاسیسات موجود در خارج از ایران را تسهیل نمایند. به جز برای مجتمع راکتور تحقیقاتی اراک، ایران به مدت ۱۵ سال به تکمیل، احداث و یا تامین سلولهای داغ قادر به انجام آزمایشهای بعد از تابش دهی و یا تامین تجهیزاتی که امکان توسعه و ساخت آن را فراهم کند، نخواهد پرداخت.
۲۳- علاوه بر ادامه انجام آزمایشات جاری آزمایش سوخت در راکتور تهران، ایران به مدت ۱۵ سال آزمونهای غیرمخرب بعد از تابش دهی را بر روی میله های سوخت، نمونه های مجتمع سوخت و مواد ساختاری انجام خواهد داد. این آزمایشات صرفا در مجتمع راکتور تحقیقاتی اراک انجام خواهد گرفت. در عین حال، کشورهای ۵+۱ تأسیسات خود را برای انجام آزمایشهای مخرب با متخصصان ایرانی، آنگون‌های که توافق می شود، در دسترس قرار خواهند داد. سلولهای داغی که در راکتور اراک برای اجرای آزمایش های بعد از تابش دهی به کار گرفته خواهند شد به طور فیزیکی به سلولهایی که در آن رادیوایزوتوپ های دارویی وصنعتی تولید می شوند، متصل نخواهد شد.
۲۴- برای ۱۵ سال، ایران درگیر تولید یا دستیابی به فلز پلوتونیوم ویا اورانیوم یا آلیاژ آنها، و یا تحقیق و توسعه درخصوص فلزکاری (متالورژی) پلوتونیم یا اورانیوم (یا آلیاژ آنها) و یا قالب گیری، فرم دهی یا ماشین کاری پلوتونیم یا فلز اورانیوم را نخواهد شد.
۲۵- به مدت ۱۵ سال ایران تولید، جستجو یا دستیابی به پلوتونیوم جداشده، اورانیم با غنای بالا (غنای بیشتر از ۲۰ % اورانیوم ۲۳۵)، یا اورانیوم ۲۳۳، یا نپتونیوم ۲۳۷ (به جز مواردی که به عنوان استانداردهای آزمایشگاهی و یا در دستگاههایی که در آنها نپتونیوم ۲۳۷ به کار برده شده است) را نخواهد داشت.
۲۶- اگر ایران به دنبال شروع تحقیق و توسعه بر روی سوخت بر پایه فلز اورانیوم برای راکتور تحقیقاتی تهران در مقدار کم بعد از ۱۰ سال و قبل از ۱۵ سال باشد، برنامه خود را در کمیسیون مشترک ارایه و تصویب این کمیسیون را دنبال خواهد کرد.