نماینده: عمادالدین باقی، از نیروهای اصلاح طلب تندرو در مصاحبه با شماره اخیر نشریه مهرنامه، تلویحا بیان کرد که نمی توان هر مجرمی را بخشید و چه بسا بخشیدن مجرم موجب تجری بیشتر او نیز بشود.
به گزارش نماینده، بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم، طیفی از عناصر و رسانه های وابسته به سران فتنه سعی کردند اقداماتی را برای آزادی آنان انجام دهند. از نامه نگاری های پی در پی با شخص رئیس جمهور تا پوشش رسانه ای گسترده موضوعات مرتبط با آن، اقداماتی از این دست اند.
در این میان، نشریه مهرنامه نیز به بهانه یادبود درگذشت نلسون ماندلا، قهرمان مبارزه با آپارتاید آفریقای جنوبی پرونده ای با عنوان «گذار به دموکراسی: سیاست یا اخلاق» منتشر کرد. گرچه ظاهر این پرونده در مورد ماندلا است اما مهرنامه سعی کرده است تا به صورت غیرمسقیم به موضوع عفو و بخشش مجرمان و محکومان نیز بپردازد. به همین دلیل به سراغ عماد باقی که از حامیان اصلی سران فتنه در انتخابات ۸۸ بود، رفته و مصاحبه ای را با موضوع «نسبت بخشایش و حقوق بشر» با وی ترتیب داده است.
جالب آنکه باقی در بخشی از مصاحبه خود، اگر چه دنبال بیان دلائلی برای بخشیدن مجرمان بود اما تلویحا اظهار کرد که هر مجرمی را نیز نمی توان بخشید و عفو کرد، چرا که بخشیدن نیز نیازمند مقدمات و موخراتی است.
باقی در پاسخ به این سوال که سیاست «ببخش و فراموش نکن» چه نسبتی با گفتمان حقوقبشر دارد؟ در صورتی که در جامعهای، سیاست «ببخش و فراموش نکن» در پیش گرفته شود، کسانی که در حقشان ظلم شده و نمیخواهد به این سیاست گردن بگذارند، چه حقوقی دارند؟ اینگونه جواب داد:
این تعبیر را دوگونه به کار برده و درباره روایی هریک از آنها مناقشه ها برانگیخته اند: یکی ببخش و فراموش کن و دیگری ببخش و فراموش نکن. برای فهم اینکه کدامیک از این دو عبارت صحیح تر است یا اینکه آیا ممکن است هر دو صحیح باشد باید دو مسئله را از همدیگر جدا کرد. اول از همه باید مجرم به عمد و مجرم غیر عمد را جدا کرد. در مورد مجرم غیر عمد می توان بخشید و فراموش هم کرد اما در مورد مجرم عمد موضوع پیچیده تر است.
بخشش درمورد دوم می تواند موجب تجری جرم شده و ترویج آن از سوی مدافعان حقوق بشر خاصیت خودبرانداز پیدا کند یعنی با انگیزه حقوق بشر موجب تشویق نقض حقوق بشر شود. زیرا مجرم اگر در ازای جرم خود پاداش بگیرد یا هیچ نوع مکافاتی بر او مترتب نشود تشویق به ادامه جرم می شود.
لذا بخشش نیازمند مقدماتی است. اول شناسایی مجرم. دوم محاکمه مجرم در یک دادرسی عادلانه و اثبات جرم. سوم پذیرش جرم زیرا اگر فرد نپذیرد که مرتکب جرم شده بخشش معنایی ندارد. چهارم اعلام نتیجه دادرسی و مرحله آخر دادرسی، اجرای مجازات است. در واقع فرایند بخشش و عدم بخشش از آغاز تا پایان مشترک است و فقط در واپسین مرحله است که تفاوت پدیدار می شود یعنی بخشش به مرحله اجرای مجازات تعلق دارد. مرحله ای که کشف حقیقت انجام شده و فردا متهم نمی تواند مدعی شود و حلاوت بخشش و بزرگی بخشنده هم به این است که پس از محرز شدن جرم، بخشش صورت گیرد.
صرف بخشش هم کافی نیست بلکه مجرم و ستمکار اگر از مجازات شدن معاف می شود در ازای آن باید ستمی را که روا داشته جبران کند و عمل اصلح انجام دهد. فمن تاب من بعد ظلمه وأصلح فإنّ اللّه یتوب علیه.(مائده/۳۹) و همین معنا در آیات ۱۵۹ و ۱۶۰ سوره بقره، آیه ۵۴ سوره انعام، آیه۸۹ سوره آل عمران، آیه ۱۶ سوره نساء، آیه ۱۱۹ سوره نحل و آیه۵ سوره نور آمده است. اینهمه تکرار نشانه این است که بخشش بدون جبران و عمل اصلح انجام دادن، بی معنی است.
معنای بخشش این نیست که کسانی تا آخرین نفس ستم کنند و وقتی دیگر راهی برای ادامه کار خود نداشتند از بخشش متنعم شوند. اگر کسی آگاهانه و علیرغم داشتن امکان پرهیز از ستم به این کار مبادرت کرد باید محاکمه و مجازات شود.
مطابق گفته عماد باقی، در مورد بخشیدن سران فتنه نیز اساسا نمی توان از نظام انتظار داشت که آنها را ببخشد و آنچه کرده اند را ندید بگیرد. چرا که به قول باقی، از آنجا که سران فتنه جزء دسته دوم مجرمان، یعنی مجرمان عمد قرار می گیرند، بخشش آنها موجب تجری بیشترشان خواهد شد. یقینا موسوی و کروبی که آگاهانه دست به اشتباه و ارتکاب جرم زده اند، اگر مورد عفو قرار بگیرند، در آینده ای نه چندان دور مرتکب جرم بزرگ تری خواهند شد. از سویی دیگر بخشیدن آنها راه را برای جری شدن سایر مجرمان نیز هموار می سازد.
مگر اینکه مطابق آیه ای که باقی نقل کرده است «توبه کرده» و از کرده خود پشیمان شود و پس از آن نیز «عمل صالح» انجام دهند. حال آنکه سران فتنه نه تنها توبه نکرده و پشیمان نشده اند، بلکه همچنان بر سر مواضع خود هستند و بر آن پافشاری می کنند.
بنابراین به قول عماد باقی، معنای بخشش این نیست که کسانی تا آخرین نفس ستم کنند و وقتی دیگر راهی برای ادامه کار خود نداشتند از بخشش متنعم شوند. اگر کسی آگاهانه و علیرغم داشتن امکان پرهیز از ستم به این کار مبادرت کرد باید محاکمه و مجازات شود.
