نماینده – موضوع مذاکره یا رابطهی ایران و آمریکا اگرچه موضوع جدیدی نیست و از ابتدای انقلاب اسلامی همواره در مورد آن بحث و نظرهای مختلفی صورت گرفته است، اما به نظر میرسد با روی کار آمدن دولت یازدهم رنگ و بوی جدیدتری به خود گرفته است.
به گزارش نماینده، یکی از شعارهای محوری آقای روحانی در تبلیغات انتخاباتی، بهبود روابط ایران با کشورهای جهان بود. البته کیست که نداند معنای اصلی چنین سخنی، بهبود روابط با کشورهای غربی و بهخصوص ایالات متحده بوده است.
بر همین اساس، دولت جدید به محض در دست گرفتن سکان امور، اقدامات خود برای عادیسازی و بهبودسازی روابط با کشورهای غربی را در پیش گرفت. نقطهی اوج این اقدامات را میتوان در سفر رئیسجمهور به نیویورک و مذاکرهی وزیرخارجهی ایران و وزاری خارجهی کشورهای ۵+۱ (و مخصوصا وزیرخارجه آمریکا) از یک سو، و گفتگوی تلفنی روحانی و اوباما در آخرین لحظات حضور آقای رئیس جمهور در نیویورک از سویی دیگر دانست.
اگر چه بعد از بازگشت تیم ایرانی از نیویورک، رهبر انقلاب برخی از اقدامات انجام شده در نیویورک را «نابجا» قلمداد کردند اما از این پس، موضوع مذاکرهی با آمریکا وارد مرحلهی جدیدی شد.
این ماجرا البته به همین جا ختم نشد و تیم سیاستخارجهی دولت جدید، همچنان بر مذاکرهی مستقیم با آمریکا اصرار کرد بهطوری که در جریان پروندهی هستهای ایران نیز طبق اخبار منتشرشده، وزرای خارجهی ایران و آمریکا دیدارهایی با همدیگر داشتند.
از آن روز تا به حال، این روابط آنگونه که مقامات دولتی در اظهارنظرهای خود مطرح کردهاند همچنان ادامه دارد. برای مثال، هفتهی پیش که سید عباس عراقچی، معاون حقوقی و بین الملل وزیرخارجه، درخصوص مذاکره با آمریکا، با تکذیب ادعای «خبرگزاری آسوشیتدپرس» مبنی بر مذاکرات پنهان ایران و آمریکا، با بیان اینکه «در نیویورک، ژنو و وین مذاکرات مستقیم جدی دوجانبه با آمریکایی ها داشتیم»، گفت: «بسیاری از تحریمهایی که باید برداشته شود، تحریمهای یکجانبهای است که از جانب آمریکا انجام شده بنابراین گفت وگوها بیشتر باید با آنها صورت بگیرد و این گفتوگوها را پنهان نکردیم و ادامه پیدا خواهد کرد اما موضوع صرفا موضوع هستهای است.»
عراقچی البته بهخاطر آنکه دهن مخالفین و منتقدین خود را ببندد، در ادامه سخن از بدبینی به آمریکا سخن گفت و اضافه کرد: «ما اصلابه طرفهای مقابل خوشبین نیستیم و همه چیز هم در توافق ژنو با بدبینی تنظیم شده است. بدبینی کماکان ادامه خواهد داشت. برخی فکر میکنند با توافق ژنو با آمریکا دوست یا شریک شدهایم، که این تصور درستی نیست.»
البته به نظر میرسد همانگونه که اشاره شد دولت یازدهم و تیم سیاستخارجه دولت، آنطوری که میگویند نسبت به آمریکا بدبین نیست و حتی از شواهد چنین بر میآید که مقداری گرفتار خوشبینی نیز باشند. چرا که اقدامات جدید ایالات متحده نظیر اظهارنظرهای رادیکال علیه جمهوری اسلامی و تصویب تحریمهای جدید علیه ایران حاکی از آن است که آمریکا در عمل، پایبندی به توافق ژنو نداشته و نخواهد داشت. بنابراین مقامات دولت ایران نیز میبایست بر اساس این رویکرد آمریکا، رویکرد جدیدی اتخاذ میکردند و حال آنکه متأسفانه دستگاه دیپلماسی ایران در انفعال و انزوا به سر میبرد و معلوم نیست چه اقدامی را انجام خواهد داد.
از این حیث به نظر میرسد مشاورین و برخی مقامات اصلی دولت یازدهم، اهداف دیگری را از این پروژه مد نظر دارند که دستیابی به آن اهداف موجب شده تا همهی این مسائل را به جان بخرند و چشم بر دشمنی دشمن فرو بندند.
شاید یکی از این اهداف پنهان، «قبح زدایی» و «عادی سازی» روابط ایران و آمریکا باشد. چنانچه اشاره شد از ابتدای انقلاب عدهای از سیاسیون بر آن عقیده داشتند که میبایست با آمریکا نیز مانند سایر کشورها ارتباط داشت. این فرصت در طول این سی و چند سال پیش نیامد و حال که دولتی، استارت این کار را زده است، باید کاری کرد که این سبک و سیاق همچنان در پیش گرفته شود تا از این رابطه، قبحزدایی شود.
البته رد پای این مسأله را میتوان در بعضی از رسانههای طرفدار دولت یازدهم مشاهده کرد. برای مثال چند روز پیش روزنامهی اعتماد پیرامون «تابوشکنی» رابطهی میان ایران و آمریکا مطلبی منتشر کرد و در آن نوشت:
«معاون وزیر امور خارجه ایران در حالی بر مذاکرات مستقیم ایران و امریکا صحه گذاشت که این دو کشور طی ۳۵ سال گذشته هیچگاه تا این حد به هم نزدیک نبوده اند و گفت وگو میان دو کشور طی تمام این سالها تابوی بزرگ ایران بوده است. اما حالا به نظر می رسد که مذاکرات هستهای ایران سرانجام به این تابو، آن هم به طور رسمی پایان داده است. اگر تا دیروز تمامی مقامات ایرانی محتاطانه در این خصوص سخن می گفتند، امروز دیگر کسی تلاشی برای پنهان کردن آن نمی کند. اگر تا دیروز شایعاتی مبنی بر مذاکرات محرمانه تهران و واشنگتن از گوشه و کنار رسانهای دنیا شنیده می شد، امروز این مذاکرات به سطح آمده و علنی شده است و آنچه دو کشور را به هم نزدیک کرده است مذاکرات هسته یی ایران و اعضای ۱+۵ است. از همین رو عراقچی تاکید کرده است که دو کشور درباره موضوع هستهای با یکدیگر مذاکرات دوجانبه و مستقیم داشته اند.»
