به گزارش «نماینده» به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، «رایگیری» مهمترین ابزار وکلای ملت است که از طریق آن به قوانین کشور مشروعیت بخشده و آن را لازمالاجرا میکنند.
نمایندگان مجلس در خصوص طرح یا لایحه که شاکله اولیه یک قانون احتمالی به شمار میرود به سه حالت اظهارنظر میکنند: مخالف، موافق و ممتنع.
تکلیف آرای موافق و مخالف روشن بوده و نیازی به بحث ندارد اما آرا ممتنع به روش فعلی در صحن مجلس شورای اسلامی بحثهایی را به همراه داشته و دارد.
رای ممتنع چیست؟
«رای ممتنع» چیست که نمایندگان ملت مجازند تا این تعداد آرای خود را به رای ممتنع تبدیل کنند؟ در فرهنگ معین، واژه ممتنع ناممکن و فرمان نبردن تعریف شده است؛ در واقع رای ممتنع یک نوعی از رای میان رای موافق و رای مخالف است و تداعیگر این مساله است که رایدهنده موافق یا مخالف، موضوع رای نیست. به این معنی که رایدهنده با هدف رایگیری به عنوان روش و ابزار مشروع جهت رقابت مسالمتآمیز قدرت توافق دارد، اما لایحه، طرح و یا نامزدان حاضر در آن رایگیری مورد نظرشان نیست.
اما بودند نمایندگانی که دغدغه «رای ممتنع» داشتند و با تذکر مقام معظم رهبری که ۱۲ خردادماه سال جاری در دیدار با نمایندگان گفته بودند: ما که نیامدیم اینجا بنشینیم «رأی ممتنع» بدهیم؛ ما آمدهایم بگوئیم این بشود، این نشود. رأی ممتنع مال آنجائی است که انسان زحمت خودش را کشید، کار خودش را کرد، بالاخره ذهنش به جائی نرسید" این موضوع را پیگری کنند.
رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس در این زمینه می گوید: «باید مقصود مقام معظم رهبری در خصوص رای ممتنع بررسی شود و باید ببینیم که آیا مقصود ایشان حذف رای ممتنع بود یا به حداقل رساندن آن».
حدادعادل تاکید کرد: «نمایندگان باید به عنوان مخالف و موافق این موضوع نظر دهند و هرچه مجلس تصمیم گرفت به آن عمل شود».
شایان ذکر است مقام معظم رهبری در دیدار خرداد ماه امسال با نمایندگان مجلس ضمن گلایه از رای ممتنع دادن برخی از نمایندگان متذکر شده بودند:
«لایحهای به مجلس میآید ـ بنده خودم هم در مجلس بودم و این موارد را از نزدیک تجربه کردم ـ وقتی که لایحه به کمیسیون داده میشود و در معرض دید این نماینده قرار میگیرد، گاهی با این لایحه مثل یک کار مربوط به شخص خود رفتار میکند؛ دقت میکند، مطالعه میکند، تحقیق میکند، با کارشناس مینشیند مباحثه میکند، مطلب را در ذهن خود به صورت محقَّق ترسیم میکند؛ گاهی هم نه، لایحه میآید یا مثلاً طرحی در مجلس میخواهد تصویب شود، این نماینده خیلی محتوای لایحه و طرح را نمیداند، خیلی احساس مسئولیت نمیکند، رسیدگی نمیکند؛ نه در کمیسیون، نه در صحن مجلس. این رأی «آری» یا «نه» او به یک چنین لایحه یا طرحی، خالی از شبهه نیست.
رأی ممتنع او هم خالی از شبهه نیست. ما که نیامدیم اینجا بنشینیم «رأی ممتنع» بدهیم؛ ما آمدهایم بگوئیم این بشود، این نشود. رأی ممتنع مال آنجائی است که انسان زحمت خودش را کشید، کار خودش را کرد، بالاخره ذهنش به جائی نرسید؛ خب، اینجا البته انسان رأی ممتنع میدهد؛ مثل فقیه و مجتهدی که زحمت خودش را میکشد، به منابع مراجعه میکند، ادله ی اجتهادی و ادله ی فقاهتی را میبیند، بعد ذهنش به جایی نمیرسد؛ میگوید خب، اینجا احتیاط کنید؛ میگوید من رأی ندارم، فتوا ندارم. رأی ممتنع مال اینجا است؛ اما اینکه ما مطالعه نکنیم، کار نکنیم، بعد برای اینکه خودمان را اسیر «آری» یا «نه» بیدلیل و غیر مستند نکرده باشیم، میگوییم خیلی خوب، ما "رأی ممتنع" میدهیم! این نمیشود. پس یکی از کارهای بسیار مهم و لازم و اصلی در مجلس، همین کار بر روی لوایح است؛ چه لوایحی که دولت میفرستد، چه طرحهائی که خود شما در مجلس آنها را تنظیم میکنید. واقعاً باید کار شود. هر کس اگر اهل اجتهاد در این فن است، به صورت اجتهادی؛ و اگر چنانچه خودش صاحب رأی نیست، با مشاوره گرفتن از این و آن، به یک نتیجهی قطعی برسد؛ این یکی از کارهای بسیار اساسی است».
