به گزارش مجلس ایران، نخستین مناظره تلویزیونی یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری در حالی برگزار شد که پس از برگزاری آن موج انبوهی از انتقادات نه تنها از سوی صاحبنظران و افراد برجسته سیاسی و فرهنگی بلکه از سوی خود کاندیداها نیز آغاز شد، محسن رضایی در واکنش تندی به مناظرهها گفت: بنده با احترام به قانون، اعتراض خود را نسبت به این شیوه اعلام کرده و در حال بررسی این موضوع برای شرکت یا عدم شرکت در مناظرههای بعدی هستم و این نظر را به ستاد انتخاباتی وزارت کشور نیز اعلام خواهم کرد. محمد غرضی، نامزد دیگر انتخابات نیز گفته است: روش صداوسیما در برگزاری مناظره منجر به پای صندوق آمدن مردم نمیشود. رییس ستاد ولایتی نیز گفت: مناظره با سطح انتخابات ریاستجمهوری تناسبی نداشت. شاهین محمدصادقی گفته است: سطح انتخابات ریاستجمهوری بالاتر از این مناظره بود برای بررسی نقاط ضعف و قوت این مناظره و راهکارهای هرچه بهتر و باشکوه تر برگزار شدن آن هستیم.
در همین راستا خبرنگار مجلس ایران، گفت و گویی با دکتر وحید خاشعی استادیار دانشگاه علامه طباطبایی و از صاحب نظران رسانه انجام داده است:
* نقاط ضعف اولین مناظره کاندیداهای ریاست جمهوری یازدهم از نظر شما چه بود؟
اولین نقطه منفی این مناظره و طراحی محتوایی آن به نظر می رسد آن است که قادر نیست شعار سال را که حماسه سیاسی است، برآورده کند. لازم است محتوای مناظره ها بسیار عمیق تر و جدی تر شود تا مشارکت حداکثری و خلق حماسه سیاسی که هدف اصلی برگزاری اینگونه برنامه هاست محقق شود. نکته منفی دیگر – که یکی از نامزدها نیز به آن اشاره کرد – در نظر نگرفتن سطح و شخصیت یک رئیس جمهور در چنین مناظره ای است. صداوسیما سابقه برگزاری برنامه هایی شبیه این برنامه که حالت جُنگ دارند نظیر جُنگ های شبانه را با سوالات پیامکی و توضیح درباره تصاویر دارد و به زعم برنامه ریزان این مناظره هم رسیده بود که می توانند همان محتوا را از این نامزدها بخواهند و انها نیز جواب دهند. به همین خاطر سطح برنامه ریزی برای مناظره ها تنزل پیدا کرده بود و به یک مسابقه ورزشی و جنگ شبیه شده بود.
مناظره همان طوری که از نامش برمی آید از تبادل نظر یا از محل برخورد دو نظر ایجاد می شود و اصلا به مثابه خطابه یا سخنرانی نیست. مناظره را با تست واکنش سریع کاندیدا خلط کرده بودند که اصلا درست نبود. به نظرم این کار نوعی تقلیل سطح برنامه بود در صورتی که انتظار از یک مناظره، تبادل نظر است به گونه ای که حاصل آن، شناسایی نظر صحیح از میان نظرات بیان شده باشد.
نکته دیگر این که آیه ای که در بالای دکور برنامه نصب شده است مبنی براینکه "نظرات مختلف را بشنوید و نظر احسن را پیروی کنید" با این جنس مناظره محقق نخواهد شد. در این دو روزی که از زمان برگزاری برنامه گذشته است، حجم انبوه پیامک هایی که ساخته شده گویای ضعف در نوع برنامه سازی و طراحی این نوع مناظره بوده است.
* با این تفاسیرآیا می توانید نکات مثبت این مناظره را نیز ذکر کنید؟
البته این مناظره از جنبه هایی نیز نوآوری هایی را با خود داشت. اولین جنبه که شاید کمتر به آن توجه شد، کمک به تشخیص این مسئله بود که رئیس جمهوری که می خواهد انتخاب شود تا چه میزان دارای خلاقیت ذهنی یا نوآوری عملکرد است و یا تا چه میزان در مقابل پدیده های جدید می تواند ذهن خلاقی داشته باشد. یکی از تکنیک هایی که در تصمیم گیری سریع موثر است، «فهم خلاق» است. صدا و سیما سعی کرده بود با نشان دادن تصاویر مختلف در تایم کوتاه و اظهارنظر در زمان اندک فهم خلاق کاندیداها را تا حدی بسنجد و این مسئله شاید یکی از نکات مثبت باشد.
از دیگر نکات مثبت، اظهار نظر همه کاندیداها درباره نظر یک کاندیدا است و همین که درباره نظر نامزد رقیب همه صحبت می کنند و روی آنها بحث می شود، یک نکته مثبت این مناظره ها است.
* به نظر شما قوت بخش اول برنامه بیشتر بود یا بخش دوم؟
بخش اول مناظره از نقاط مثبت فراوانی برخوردار بود، کاندیداها باید درباره معضلات مهم و مطرح کشور در زمان اندک برنامه ارائه دهند و این به نظرمن باید بیشتر تقویت و پرداخته می شد. همچنین در این برنامه فرصت برابر برای همه کاندیداها اختصاص داده شده بود و قرعه کشی ها شائبه گرایش سیاسی و دخالت مدیران و برگزار کنندگان این مناظره ها را بسیار کم کرده بود.
* چه پیشنهادی برای بهتر برگزار شدن قسمت های بعدی مناظره دارید؟
پیشنهاد می کنم بخش دوم برنامه اصلاح اساسی شود. به نظرمن نوآوری های جدی در قسمت دوم می توان اعمال کرد که نقاط ضعف پوشش داده شود و با ایجاد شرایط تلاقی و برخورد آرای مختلف هدف اصلی مناظره محقق شود. لازم است برای بخش دوم برنامه کمیته ای متشکل از برنامه سازان و با حضور یک کارشناس جامعه شناسی سیاسی و یک سیاستمدار رسانه ای ایجاد شود تا طراحی مناسب تری صورت بگیرد.
