مجلس ایران؛ پنج فیلم اکران شده در نوروز امسال سینمای ایران، در حالی بر روی پرده رفتند که استقبال سرد تماشاگران در سال گذشته از فیلم ها و تنش هایی که سینمای ایران از سر گذراند، پیش بینی استقبال تماشاگران را با بدبینی همراه کرده بود.
تنازع بی حاصل "جدایی نادر از سیمین" و سومین قسمت سه گانه "اخراجی ها" در اکران نوروز90 باعث به وجود آمدن انواع دوگانه ها در سینمای ایران شد؛ از صف کشی روشنفکران به روی توده ها گرفته تا جدال فرم با محتوا و کشیده شدن منازعات فتنه 88 پای گیشه ها و درون سالن تاریک سینماها شد. همچنین از اتفاقات سال گذشته، اعتراض ها به پخش دو فیلم "زندگی خصوصی" و "گشت ارشاد" بود که با واکنش های متفاوتی روبه رو شد. اما سینمای امسال به آرامی اکران نوروزی خود را به سرانجام رسانید و رویگردانی یک سال اخیر مخاطبان را با چند فروش میلیاردی به دست فراموشی سپرد.
حال که پارادیزوی ایرانی شروعی آرام را در سال جدید تجربه نموده است، باید منتظر ماند و دید که آیا این روند آرام و نسبتا پرفروش ادامه خواهد یافت و یا دوباره مسیر جدایی از مردم را در پیش خواهد گرفت؟
سخن گفتن از این موضوع که حال سینمای ایران چگونه است مجالی جداگانه می طلبد که در این مقال نمی گنجد، اما آنچه شایان ذکر است این است که مخاطبان عام این سینما همچنان ذائقه و سلیقه خود را که ناشی از اتمسفر فرهنگی جامعه در این چند سال بوده است، حفظ نموده اند و توجه به میزان فروش فیلم ها، نشان از این موضوع دارد.
تا 14 اردیبهشت ماه امسال فروش فیلم ها هریک به قرار زیر بوده است، فروشی که سینمای خوبی را برای سال 92 نوید می دهد:
رسوایی: 4 میلیارد و 160 میلیون
تهران 1500: 1 میلیارد و 850 میلیون
حوض نقاشی: 1 میلیارد و 734 میلیون
رژیم طلایی: 730 میلیون
قاعده تصادف: 200 میلیون
نگاه مردمی و نگاه مردمی
دو فیلم برگزیده نگاه مردمی در جشنواره امسال، یعنی "رسوایی" مسعود ده نمکی و "حوض نقاشی" مازیار میری پس از حدود یک ماه و نیم، اینبار در اکران سراسری با یکدیگر به رقابت پرداختند. هر دو فیلم در جذب مخاطب موفق عمل نمودند. هرچند که رسوایی در این بین گوی رقابت را از حریف ربود و در صدر فروش نوروزی قرار گرفت و همچنین احتمال لقب گرفتن پرفروش ترین فیلم سال برای آن وجود دارد . البته حوض نقاشی نیز در مقایسه با فیلمهایی که در این ژانر قرار می گیرند بسیار خوب فروخت.
شریعت مردم و طریقت ده نمکی
آیا "مسعود ده نمکی" در حال تبدیل شدن به "کیمیایی" سینمای انقلاب اسلامی است؟! این، خود موضوعی قابل بحث است. آقای همیشه معترض چند سال اخیر سینمای ایران این بار نیز موضوعی بکر و دست نخورده را با دم دستی ترین نوع فرم و آوانگارد سازی بی حاصل به محاق برد. همان روشی که سال ها کیمیایی در سینمای ایران قبض و بسط داد. این همان چیزی است که نگرانی دوستداران سینمای انقلاب اسلامی را موجب شده است.
رسوایی که می توانست، تعریضی بر نوع ارتباط بخشی از روحانیت با مردم و انتقاد از دوری آنان از زبان قوم و ارائه یک تیپ ایده آل از آنان باشد، به یک حشو ساده چه در فرم چه در محتوا تبدیل شده است. و ده نمکی باز نشان داد توانایی این کار را دارد که همزمان هم در فرم و هم در محتوا انتقادات را برانگیزد و جالب آنکه هر دو را نیز با این جمله که " این زبان مردم است" پاسخ دهد.
واقعیت این است که مسعود ده نمکی در محتوا نشان داده است که می خواهد زبان طریقت خود را به کرسی بنشاند و این امر چه در اخراجی ها و چه در رسوایی، نمود دارد. وی می خواهد این موضوع را ثابت کند که به هر نحوی و تحت هر شرایطی، اخراجی های جامعه باید دیده شوند، حرفشان شنیده شود و مورد تفقد از جانب شخصیت ها و خواص جامعه قرار گیرند، تا به قول خودش از اخراجی ها معراجی ها ساخته شود.
نفس چنین نگاهی قطعا و یقینا مطلوب بوده، و اساسا بنیان کار برگزیدگانی است که عمده شان "طبیب دوار بطبه" بوده اند. اما نحوه ی ارائه آن از جانب ده نمکی به گونه ای است که در حد یک رومنس هندی، یا فیلمفارسی پایین می آید. چیزی که ده نمکی زبان مردم می نامد، یک ارائه غیر هنرمندانه از تلقیات و درونیات جامعه است. و وی توجهی به این موضوع ندارد که طریقت قهرمانان و شخصیت های مثبتی که در فیلم به نمایش می گذارد، آن طریقت "طبیب دوار بطبه" نیست و انطباقی با شریعتی که جامعه با آن رشد یافته و تربیت شده است، ندارد. ساده ترینش در همین رسوایی؛ روحانی ای است که اصل ساده "اجتنبوا من مواضع التهم" را نمی داند و به راحتی تن به هر نوع رابطه ای می دهد.
در حقیقت، افسانه ی رسوایی همان مجید سوزوکی اخراجی هاست. و رشد و نمو و تربیت این دو در جامعه ای شکل می گیرد که ده نمکی شخصیت های کمیکی از تمام عناصرش ساخته است، و این روند از اخراجی های 1 هر چه جلوتر می آییم بیشتر و بیشتر می شود. به همین دلیل شخصیت های فیلم به جای اینکه پیامی را بخواهند منتقل کنند صرفا برای خنداندن مخاطبان نقش بازی می کنند، و مسعود ده نمکی هر بار بیش از دفعات قبل بر تنور این آتش می دمد …
در شماره بعد، نگاهی خواهیم داشت به سایر فیلم های اکران شده در نوروز 92
