«نماینده»؛ مهدی کاشی پزها؛ «اگر من وزیر کار شوم، شستا دیگر حیات خلوت افراد و گروههای سیاسی خاص نخواهد شد.» این مهمترین جمله «علی ربیعی» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دولت تدبیر و امید در روز دریافت رأی اعتماد از مجلس بود. اما اتفاقاتی که در طول سه سال گذشته در این هلدینگ بزرگ اقتصادی اتفاق افتاد، نشان داد که وعده وزیر کار دولت روحانی نه تنها تحقق نیافته بلکه اوضاع شستا از دوران دولت قبل هم بدتر شده است. بزرگترین هلدینگ اقتصادی کشور با ۲۰۰ زیرمجموعه و هزار عضو هیئت مدیره و ۳۵ هزار میلیارد تومان دارایی در ۳ سال، چند مدیرعامل عوض کرده و در یک سال گذشته هم مدیرعاملی نداشته است. اما با نزدیک شدن به انتخابات ریاستجمهوری سال ۹۶ برخی از دولتمردان یاد سروسامان دادن به این هلدینگ بزرگ اقتصادی میافتادند و با طرح و برنامه به شستا نزدیک شدند. اخیراً دو تن از اصلاحطلبان کهنهکار که در دولتهای سازندگی و اصلاحات حضور داشتهاند، راهی بزرگترین هلدینگ اقتصادی کشور شدهاند.
«علی عبدالعلیزاده»، وزیر مسکن و شهرسازی دولت اصلاحات به عنوان رئیس هیئت مدیره شستا و «سیدرضا نوروز زاده»، معاون سابق نعمتزاده در وزارت صنعت به عنوان مدیرعامل این هلیدنگ بزرگ اقتصادی انتخاب شدهاند. نوروز زاده سابقه حضور در شورای مرکزی حزب منحله اعتماد ملی را در کارنامه خود دارد و علی عبدالعلیزاده هم از اصلاحطلبان قدیمی و عضو دیگر حزب منحله آنها یعنی حزب مشارکت است.
به نظر میرسد اصلاحطلبان قصد دارند، با فرستادن این دو عضو قدیمی خود در سال پایانی دولت حسن روحانی، برای خود منابع مالی قابل توجهی را دست و پا کنند. با ورود عبدالعلیزاده و نوروز زاده به شستا جمع اصلاحطلبان در کنار راعی، لطفی و عابدی جمع شد تا این تصور بیش از گذشته قوت بگیرد. دولت قبل و دولت کنونی از نیمه دوم سال ۸۴ به این روال ۱۱ مدیر را در رأس شستا قرار دادهاند. هرج و مرج در بزرگترین بنگاه اقتصادی کشور در شرایطی رخ میدهد که رئیسجمهور و وزرا در سه سال گذشته مدام از دخالتهای دولت قبل در شستا انتقاد میکردند ولی خودشان به همین روش و با بینظمی و هرج و مرج شستا را اداره میکنند.
حضور اصلاحطلبان در این بنگاه بزرگ اقتصادی یک پیام روشن هم دارد. به نظر میرسد دولتمردان تدبیر و امید که با شعار اعتدال در ۱۱۰۰ روز گذشته نتوانستند جوششی در اقتصاد کشور ایجاد کنند و علیرغم گذشت ۶ ماه از اجرای برجام رکودی بر اقتصادی کشور خیمه زده که نمونه آن در سالهای بعد از پیروزی انقلاب سابقه نداشته است. بنابراین حالا اعتدالگرایان که در ۳ سال گذشته در اداره شستا هم بسیار ضعیف عمل کردهاند امیدوارند که با سپردن سکان بزرگترین هلدینگ اقتصادی کشور به اصلاحطلبان از این وضعیت خارج شوند. همچنین به نظر میرسد که جریان اعتدال قصد دارد در آستانه انتخابات ریاست جمهوری آینده سهم اصلاحطلبان را از شستا به آنها بدهد تا آنها در انتخابات سال بعد مانند سال ۹۲ تمام قد از بقای حسن روحانی در رأس قوه مجریه حمایت کنند. در حال حاضر ارزش حدود ۱۰ درصد از بورس متعلق به شستاست که بحران چند وقت گذشته بازار سرمایه بدجوری روی آن تأثیر گذاشته است، بنابراین دولتمردان امیدوارند با ورود افرادی مانند نوروز زاده و عبدالعلیزاده اوضاع کمی به نفع آنها تغییر کند.
به عبارت بهتر، سهم این شرکت در حال حاضر از تولید داروی کشور ۳۲ درصد، سیمان ۳۵ درصد، نفت و گاز ۳۲ درصد، حملونقل دریایی ۲۰ درصد و ریلی ۵۰ درصد بوده که گمان میرود، سود سالانه این گروه مالی تأمین اجتماعی دستکم ۳ هزار میلیارد تومان است. از شستا در طول سالیان اخیر به عنوان حیات خلوت گروههای مختلف سیاسی منتسب به دولت یاد شده هر چند که «سیدتقی نوربخش» مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی معتقد است که این شرکت سرمایهگذاری، حیات خلوت هیچ گروه اقتصادی یا سیاسی نیست و گفته که سازمان تأمین اجتماعی باید از بنگاههایی که مدیریت آن برای سازمان سخت بوده و در عین حال پتانسیل تبدیل شدن به حیات خلوت دیگران را دارد، خارج شود.
مرد شماره یک سازمان تأمین اجتماعی اشارهای نکرده که برای اجرایی کردن این نقطهنظر خود، چه تدابیری را اندیشیده به ویژه آنکه شائبه فساد مالی همواره در سایه روشن نهادهایی چون شستا خودنمایی کرده است. واقعیت این است که تغییر و تحول مدیریت این بنگاه بزرگ اقتصادی در این شرایط، بیانگر دورخیز اصلاحطلبان سنتی برای حضور پر فشار در بدنه شستا بوده که به زودی، این بنگاه بزرگ اقتصادی را به یک کلوپ سیاسی مبدل خواهد کرد. مقری که برخی از اعضای هیئت مدیره آن، مدتها از کانون قدرت و ثروت دور بوده و هم اکنون با عطش بیشتری سرتا پای این هلدینگ را برانداز میکنند. با این اوصاف، گویی که بر خلاف اظهارات رئیس سازمان تأمین اجتماعی، ناف شستا را با فعل و انفعلات سیاسی برش زده و حضور اصلاحطلبان شناسنامهدار در هرم قدرت شستا، گویای نیت پنهان آنها برای ایدهپردازی اصلاحطلبان با هدف نقشآفرینی در انتخابات سال آتی قرابت بیشتری خواهد داشت. اما انتصاب یکی از افراد نزدیک به دولت در شرکت سرمایهگذاری نفت، گاز و پتروشیمی تأمین «تاپیکو» از زیر مجموعههای مهم شستا به حساب میآید هم در هفته گذشته خبرساز شد.
در هفتههای اخیر «غلامرضا امیر شقاقی» مدیرعامل پیشین شرکت سرمایهگذاری تاپیکو جای خود را به «محمدحسن پیوندی» داد و عضو هیئت مدیره و معاون مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران شد. امیرشقاقی مدیرعامل سابق تاپیکو اخیراً ادعا کرده که از علت جابهجایی خود از این شرکت بیاطلاع است.
با این تفاسیر به نظر میرسد که علیرغم وعده علی ربیعی در خصوص سروسامان دادن به شستا، این بنگاه اقتصادی همچنان حیاط خلوت گروههای مختلف اقتصادی است و خبری از بهبود وضعیت شستا نیست. هفته گذشته هاشمی رفسنجانی هم در دیدار با نوربخش مدیرعامل تأمین اجتماعی و دیگر مدیران این سازمان مدعی شد که تأمین اجتماعی و زیرمجموعههای آن در دولت حسن روحانی به ریل سابق خود بازگشتهاند زیرا در دولت احمدینژاد این سازمان را به یک سازمان خصوصی تبدیل کرده بودند که به جای خدمترسانی عمومی به بخش خاصی از جامعه خدمت میکرد. این در حالی است که برخلاف ادعای رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، شستا به عنوان یکی از مهمترین نهادهای زیرمجموعه تأمین اجتماعی تبدیل به مکان برای تأمین مالی جریان اصلاحات و حامی دولت در آستانه انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ است. باید دید سرنوشت شستا در یک سال آینده چه خواهد شد؟
