بانک مرکزی این روزها در حال انتشار آمارهایی است که اگرچه برخی از آنها را مانند رشد اقتصادی اعلام نمیکند اما با اعلام برخی دیگر مانند «نقدینگی»، نوک پیکان انتقادات به سمتش سرازیر میشود. «سیف» و «کمیجانی» هفته پیش تصمیم گرفتند تا بالاخره آخرین نقدینگی کشور را اعلام کنند، اگرچه این رقم به شدت تعجب برانگیز و غیرقابل قبول بود، اما مدیران ساختمان میرداماد تصمیم گرفتند تا آن را بالاخره با تأخیر اعلام کنند. بسیاری از کارشناسان میگویند، رقم نقدینگی جدید یعنی ۱۰۳۸ میلیاردتومان، میتواند دارای تبعات خطرناکی برای اقتصاد ایران باشد. موضوعی که دکتر «شاهین شایان آرانی» تحلیلگر مسایل اقتصادی به آن اشاره میکند و معتقد است به زودی آثار نامطلوب این جهش را در جامعه خواهید دید. شایان آرانی در گفتوگو با هفتهنامه «نماینده» میگوید: «دولت باید مراقبت کند تا این همه پول وارد جریان سوداگری نگردد، وگرنه مطمئناً میتواند باعث خرابیهای بسیار زیادی شود. البته من دقیقاً نمیدانم چرا و به چه دلیل رقم نقدینگی از رقم ۵۰۰ هزار میلیاردتومان به چنین عدد بزرگی رسیده است، اما در هر حال رسیدن به این رقم را برای اقتصاد ایران مطلوب ارزیابی نمیکنم.
آقای دکتر، اواسط هفته گذشته آمارهای تازهای از بانک مرکزی منتشر شد که نشان میدهد نقدینگی دوباره روند افزایشی به خود گرفته است. طبق آمار جدید بانک مرکزی رقم نقدینگی هم اکنون به ۱۰۳۸ میلیاردتومان رسیده است. این رقم نشان دهنده چیست؟
همانطور که مطلع هستید، رقم نقدینگی از حدود ۵۰۰ هزار میلیاردتومان در سال ۹۲ هم اکنون به چیزی بیش از هزار هزار میلیاردتومان رسیده است. این رقم طبعاً خطرناک است و میتواند تبعات بسیار منفی برای اقتصاد ایران فراهم آورد. دولت باید مراقبت کند تا این همه پول وارد جریان سوداگری نگردد، وگرنه مطمئناً میتواند باعث خرابیهای بسیار زیادی شود. البته من دقیقاً نمیدانم چرا و به چه دلیل رقم نقدینگی از رقم ۵۰۰ هزار میلیاردتومان به چنین عدد بزرگی رسیده است، اما در هر حال رسیدن به این رقم را برای اقتصاد ایران مطلوب ارزیابی نمیکنم.
من قبلاً مصاحبهای از شما خواندم که شما در آن مصاحبه گفته بودید، نقدینگی خیلی هم بد نیست. اما الان نظرتان عوض شده است.
من نظرم عوض نشده است. الان هم میگویم نقدینگی بد نیست، منتهی به شرطی که در راستای حمایت از تولید باشد. آنچه امروز دیده میشود اینگونه نیست. وگرنه الان وضعیت اینگونه که اکنون هست نبود. متأسفانه امروز بنگاههای اقتصادی کشور، همگی تشنه نقدینگی هستند اما نقدینگی در دستان صاحبان واقعی آن نیست. امروز گفته میشود ۴۰ درصد نقدینگی کشور در خود بانکهاست. آماری که چندی پیش منتشر شد نیز نشان میدهد نقدینگی که به سمت تولید رفته رقم ناچیزی است، لذا میتوان ادعا کرد مشکل نقدینگی نیست، مشکل سوق پیدا نکردن این رقم به سمت واحدهای تولیدی است که نگران کننده هم هست.
تبعات این نگرانی را چگونه ارزیابی میکنید. بالاخره نقدینگی حدود ۹۰ درصد در دولت یازدهم با افزایش روبرو شده است.
من معتقدم تبعات افزایش این نقدینگی خطرناک است. یکی از تبعات این روند خطرناک، افزایش تورم و سطح عمومی قیمتها در ماههای آینده است. بسیاری از کارشناسان پیشبینی کردهاند که با توجه به این روند، احتمال میرود سطح عمومی قیمتها روند افزایشی به خود بگیرد. اصولاً وقتی نقدینگی با این روند افزایش پیدا میکند، تورم نیز همسو با او حرکت خواهد کرد. نقدینگی و تورم دو شاخصی هستند که در امتداد هم حرکت میکنند و این روند در پایان سال ۹۵ نمود خواهد داشت. لذا من براین باورم اگر دولت جناب روحانی از این روند مراقبت نکند و حواسش جمع نباشد، چالش تورم بار دیگر بر اقتصاد ایران تحمیل خواهد شد. این را هم بگویم بسیاری از اقتصاددانان میگویند تورم دوباره در ماههای پایانی سال باز خواهد گشت و تنها دستاورد دولت روحانی که همان کاهش تورم است به هدر خواهد رفت. من آماری را میخواندم که نشان میداد تورم نقطه به نقطه در حال افزایش است و این مسئله نشان دهنده بیدار شدن غول تورم است. لذا اگر غول تورم بیدار شود، خاموش کردن آن بسیار سختتر از گذشته است.
طبق آماری که مشاهده کردم، پایه پولی نیز در دولت یازدهم در ۳ سال اخیر با روند افزایشی مواجه شده است و فکر میکنم از ۹۰ هزار میلیارد تومان به حدود ۱۵۰ هزار میلیاردتومان رسیده است. شما میدانید افزایش چنین روندی برای پایه پولی در کل به زیان کشور است و خطرناک میباشد و میتواند تبعات و پیامدهای منفی برای اقتصاد ایران داشته باشد.
